2007

Raad van State: gemeente doet genoeg aan luchtkwaliteit Veerkaden

De gemeente Den Haag hoeft niet onmiddellijk extra maatregelen te nemen om de slechte luchtkwaliteit op de Veerkaden te verbeteren. Dat heeft de Raad van State op 18 april 2007 bepaald in een rechtszaak die Milieudefensie en bewonerscomité Verboden Doorgang twee jaar eerder tegen de gemeente aanspanden. De hoogste bestuursrechter oordeelt dat de gemeente de problemen voldoende onderkent en in haar eigen tempo maatregelen mag nemen.

Campagneleider Joris Wijnhoven van Milieudefensie is teleurgesteld dat het recht op schone lucht niet zonder meer met juridische middelen kan worden afgedwongen. Als positief punt ziet hij dat overheden wel degelijk rekening moeten houden met luchtkwaliteit als bewoners om een verkeersmaatregel vragen.

De Europese norm voor fijnstof mag jaarlijks maximaal 35 dagen overschreden worden. Op de Veerkades bedraagt het aantal overschrijdingen in 2007 medio april al 25 dagen.

Meer informatie: www.milieudefensie.nl.

Website www.kroonplaats.nl is in de lucht Via de nieuwe website www.kroonplaats.nl kan iedere Hagenaar meedenken over de invulling van zijn of haar stad. Initiatiefnemer het Haags Milieucentrum (HMC) denkt dat er binnen de bestaande stad vele tientallen 'kroonplaatsen' te vinden zijn: plekken die zich goed lenen voor bebouwing. Hiermee wordt het draagvlak voor voorzieningen (zoals winkels en het openbaar vervoer) vergroot en hoeft niet wederom uitgeweken te worden naar groene gebieden aan de rand van de stad.

De lanceringshandeling vond op woensdagmiddag 31 januari plaats. Deze werd verricht door Terry van der Heide, voorzitster van de kring Haaglanden van 'architectenvakbond' BNA, en stadsstedenbouwer Maarten Schmitt. Beiden waren enthousiast over het initiatief. "De BNA streeft ernaar het debat tussen bewoners en architecten te stimuleren", aldus Van der Heiden, "en dit initiatief sluit daar goed bij aan. Wel moeten we zuinig zijn op het groen binnen de stad."

Stadsstedenbouwer Maarten Schmitt gaf aan dat een stad niet alleen grote projecten hoort aan te pakken, en ziet dit initiatief als een waardevolle aanvulling. Schmitt is ervan overtuigd dat het groen binnen de stad bij het HMC in goede handen is, zodat er heus wel voor gewaakt zal worden dat het niet volgebouwd wordt.

Bel de Afvallijn!

Heeft u problemen met het legen van uw groene bak? Weet u niet waar uw met uw klein chemisch afval naartoe moet? Loopt u tegen problemen op bij de gemeentewerf? Het Haags Milieucentrum is erg benieuwd naar uw ervaringen met de Haagse Milieuservices. Bel 30 50 294 en vertel ons wat u op afvalgebied dwarszit!

Let wel: deze lijn is niet bedoeld om individuele klachten op te lossen.

Ontdek de energie van Den Haag

Wat is een Turby? Hoe werken zonnepanelen precies? Wat maakt het Haagse stadhuis tot zo'n energiezuinig gebouw? Hoe kun je warmte halen uit zeewater? Hoe kan ik zelf energie besparen?

Zomaar wat vragen die op 7 oktober, de Haagse Energiedag, beantwoord worden. Het Haags Milieucentrum organiseert dan in samenwerking met de gemeente Den Haag een fietstocht langs allerlei locaties die met energie te maken hebben. Deskundigen leggen u uit wat die plek zo bijzonder maakt. Vertrekpunt is het stadhuis. Eindpunt is de Stichting Aarde-Werk, waar u informatie over energiebesparing krijgt.

Download hier de routebeschrijving in Word of RTF.

Achtergrondinformatie over de energie van Den Haag vindt u in het boekje Opwekkend Den Haag in kaart. Gratis af te halen bij het Haags Milieucentrum tijdens kantooruren. U kunt het ook hier downloaden.

2006:

Lees hier het verslag van de conferentie De Binnenstad Buitengewoon Beleefbaar

Bezoek de Midden-Delfland dag op zaterdag 17 juni...meer

Rechtbank: Gemeente doet genoeg aan luchtproblematiek Veerkades...meer

2005:

Wethouder Bruins neemt winnende Milieuprijs-inzendingen in ontvangst...meer

Inspreektekst HMC over Verkeerscirculatieplan...meer

Vrouwen-Fietsdagen en Gouden Fiets winnende ideeën in Milieuprijs 2005...meer

Weer geen Autovrije Dag in Den Haag...meer

Fietsen naar twee biologische boerderijen...meer

Fotoverslag van geslaagde CityDuinwandeling...meer

2004:

Aanleg fietspad 10 stap dichterbij ...meer

Inspraakreactie Haags Milieucentrum op het concept-Plan van Aanpak Luchtkwaliteit 2004 - 2010 van de gemeente Den Haag ...meer

Haagse gemeenteraad verwerpt collegevoorstel over Vlietzone ...meer

Vlietzone-visie overhandigd aan Haags gemeentebestuur ...meer

Haagse Dieren Tour 2004 ...meer

Zaterdag 11 juni is BOERENBURENDAG...meer

Het tunneldenken rond het Trekvliettracé...meer

Verslag van de eerste CityDuinwandeling ...meer

CityDuinwandeling door groen Den Haag ...meer

Reactie van het Haags Milieucentrum op de Structuurvisie Den Haag Zuidwest...meer

Milieuprijs-inzendingen aangeboden aan wethouders ...meer

De paddentrek: een nachtelijk avontuur ...meer

Is de natuur van slag? Surf naar de Natuurkalender ...meer

2003:

Bouwen tegen de buurt?
Verslag van een inspirerende dag...meer

Videoverslag voor verkeerswethouder...meer

Milieuprijs gaat naar Liane Lankreijer en Bart Achterkamp...meer

Waar willen we heen met de Vlietzone?...meer

Stadsgesprek over Schone Lucht en Verkeer ...meer

Concept Haagse Woonvisie 2020, Reactie van het Haags Milieucentrum...meer

Veel belangstelling voor opening nieuw onderkomen HMC ...meer

Autodate op Valentijnsdag ...meer

Zoekt u ouder 'nieuws' klik hier

Bezoek de Midden-Delfland dag op zaterdag 17 juni

Midden-Delfland is een prachtig groen gebied en open landschap vlak bij Den Haag. Op de jaarlijkse Midden-Delflanddag worden tal van activiteiten georganiseerd voor een natuurminnend publiek. Deze dag valt dit jaar op zaterdag 17 juni.

NIVON Den Haag en het Haags Milieucentrum organiseren in samenwerking met de Midden-Delfland Vereniging een wandeling en een fietstocht vanuit Den Haag naar dit unieke gebied. Een bus brengt de wandelaars naar Paviljoen De Zweth. Daar start de circa 7 kilometer lange wandeling. Zowel de wandeling als de fietstocht eindigt bij natuurcamping De Grutto in Schipluiden. Daar kan iedereen kiezen uit de vele activiteiten die in het uitgereikte programmaboekje vermeld staan.
Het vertrekpunt van zowel de bus voor de wandelaars als de fietstocht is achter station Hollands Spoor. De vertrektijd is 11.00 uur.

S.v.p. opgeven bij: Haags Milieucentrum, Groot Hertoginnelaan 203, 2517 ES Den Haag, tel. (070) 30 50 286, onder vermelding van 'bus-/wandeltocht' of 'fietstocht' en uw naam. Deelname is gratis.

Zie ook: www.middendelflandvereniging.nl

Rechtbank: Gemeente doet genoeg aan luchtproblematiek Veerkades

De rechtbank in Den Haag heeft op 2 mei 2006 twee eisen afgewezen die Milieudefensie en Bewonerscomité Verboden Doorgang stelden aan de gemeente Den Haag om de luchtkwaliteit op de Amsterdamse en Stille Veerkade te verbeteren. De organisaties zijn teleurgesteld over dit vonnis, maar zien wel aanknopingspunten om in hoger beroep alsnog tot een succesvolle uitspraak te komen. Daartoe zullen ze hun eisen binnenkort voorleggen aan de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.

De rechtbank is van oordeel dat de eis om het vrachtverkeer na 11.30 uur te weren te weinig positief effect heeft op de luchtkwaliteit. Deze maatregel wordt daarom afgewezen.
Ook de eis tot afsluiting van de op- en afritten van het Prins Bernardviaduct richting Veerkades wordt niet gehonoreerd. De rechtbank vindt die te ingrijpend, vooral omdat de afsluiting negatieve gevolgen voor de luchtkwaliteit elders in de stad kan hebben.

Pionieren
Campagneleider verkeer Joris Wijnhoven van Milieudefensie in een reactie: 'We pionieren met deze rechtszaak. We proberen te ontdekken wat de reikwijdte is van de regels voor luchtkwaliteit. De rechter heeft niet gezegd dat het überhaupt niet mogelijk is om maatregelen af te dwingen. Dus de deur is nog niet dichtgegooid. Bovendien zijn we benieuwd of hoogste rechter, de Raad van State, onze eisen ook onredelijk vindt.'

Milieudefensie ziet aanknopingspunten in het vonnis. De rechtbank stelt dat de gemeente Den Haag wel degelijk alles moet doen om de overschrijdingen te beëindigen. Wijnhoven: 'We hadden naast onze eisen ook gevraagd alle maatregelen op te leggen die helpen om de lucht op de Veerkade schoon te maken. De plannen van de gemeente schieten daartoe tekort. Wellicht durft de Raad van State daar handen en voeten aan te geven.'

Milieudefensie werd wel in het gelijk gesteld op het punt van de ontvankelijkheid. De gemeente had die bestreden, onder meer met als argument dat een organisatie als Milieudefensie niet kan opkomen voor lokale milieubelangen. De rechter oordeelt dat Milieudefensie wel degelijk belanghebbend is.

Wethouder Bruins neemt winnende Milieuprijs-inzendingen in ontvangst

Verkeerswethouder Bruno Bruins vond de winnende inzendingen voor de Haagse Milieuprijs 2005 waardevol genoeg om er iets mee te gaan doen. Dat bleek tijdens de aanbieding door het Haags Milieucentrum van een selectie van de inzendingen voor de prijsvraag Maak van Fietsen een feest!

Terug naar boven

Inspreektekst HMC over Verkeerscirculatieplan, 2e termijn, d.d. 11 januari 2006

Geachte Commissieleden, Den Haag, daar kom je niet omheen, zo lijkt het adagium in Den Haag te zijn. De gepresenteerde voorkeursvariant van het VCP is ons inziens een stap in de goede richting, maar het is nog niet de "giant leap for mankind' waar het HMC op had gehoopt.

Het weghouden van het niet noodzakelijke autoverkeer uit de Haagse binnenstad wordt met de voorgestelde variant Sectoren nog steeds niet gerealiseeerd. Het vasthouden aan de bestaande collectie parkeergarages in de binnenstad trekt onnodig veel autoverkeer aan. Veel van deze autogebruikers kunnen met een goed OV-pakket - waar Den Haag momenteel met Randstadrail een stevige kwaliteitsimpuls aan geeft - of met de fiets heel goed hun bestemming bereiken, natuurlijk mits het overbodige autoverkeer wordt geweerd. Het werkt daarom niet bepaald stimulerend als het busvervoersnetwerk naar de binnenstad op een te grote afstand wordt afgeknepen. Naast de tram zijn busverbindingen naar het Centraal Station van essentieel belang voor het faciliteren van voldoende keuzemogelijkheden voor de Haagse mobilist.

Ook het lussensysteem van de voorkeursvariant sectoren lijkt nogal wat lekken te hebben die calculerende automobilisten heus wel weten te vinden; het autoverkeer kruipt zelfs waar het niet gaan kan. Om die reden is het HMC nog steeds voorstander van de maximale variant.

Echter, uit het antwoord van de heer Golstein, in eerste termijn, bleek dat dit tot gevolg zou hebben dat er dan 70% meer autoverkeer van de Centrumring gebruik zou gaan maken. Nu is het HMC erg benieuwd waar dit getal op gebaseerd is. Voor zover ons bekend hanteerde de gemeente tot voor kort zelf steeds een percentage van 25 voor doorgaand verkeer in de binnenstad. Graag vernemen wij van de wethouder hoe de discrepantie tussen deze percentages met elkaar valt te rijmen.

Mocht het inderdaad om een toename van 70% gaan, dan geeft dit nog indringerder aan hoe belangrijk het is meer nadruk te leggen op het doen verminderen van doorgaand autoverkeer in de stad. Het extra omrijden van auto's met dito extra uitstoot, is natuurlijk niet aanvaardbaar. Het HMC is daarom ook van mening dat er, naast een VCP, ook een ingreep dient te worden gedaan in het omliggende wegennet van Den Haag. Natuurlijk níet door een Trekvliettracé aan te leggen, vrijwel parallel aan de Utrechtse Baan.

Ook de ontwerpers van het VCP concluderen terecht dat Den Haag kampt met een te eenzijdige aansluiting van het rijkswegennet op het Haagse stedelijke verkeersnet. Het VCP kan hiervan niet los worden gezien en dient hiervoor een oplossing aan te reiken. Het benutten en opschalen van de bestaande doorgaande routes aan de Zuidkant van Den Haag, in combinatie met een hoogwaardige aansluiting op de A4 - laten we het de Zuidelijke hoofdroute noemen - zou hier wel soelaas bieden. Het HMC denkt dan aan een route die via de Prinses Beatrixlaan, Middachtenweg, Erasmusweg, Fruitweg aan de Centrumring kan worden geknoopt. Pas dan is het voor automobilisten mogelijk om in een vroeg stadium vanaf de autosnelweg snel en efficiënt hun doel te bereiken zonder daar onnodig de stad en haar inwoners mee te belasten.

Het in- en uitkomend het verkeer verspreidt en verdunt zich. Nogmaals, juist de maximale variant leent zich daarvoor als beste optie. Natuurlijk moet een en ander verdiept of ondertunneld worden. De fondsen die gereserveerd waren voor het Trekvliettracé moeten daar ruimschoots voldoende voor zijn.

Gemeente, benut de uitgelezen kans die het VCP nu biedt, om ook beleid te ontwikkelen om het regionale verkeer dat een eindbestemming in de Haagse binnenstad heeft zodanig te faciliteren dat het snel en efficiënt via de bestaande hoofdwegenstructuur naar het beoogde stadsdeel wordt geleid. De sectorenvariant beschouwt het HMC overigens naast de maximale variant als een potentieel goede groeioptie.

Mogelijk is hiervoor het nieuwe concept Milieubeleidsplan van Den Haag een goede inspiratiebron. Hierin wordt (op pag. 13) het verdiept aanleggen van wegen, ondertunnelen en overkluizen van wegen aangegeven als een optie voor het bestrijden van de geluidsoverlast door het verkeer. Wat daarbij tevens vermeld kan worden is dat juist deze aanpak vooral de vervoerswijzekeuze van burgers zal kunnen beïnvloeden. Het MBP boort hiermee naar onze mening op het goede moment de juiste oplossing voor het verkeersprobleem aan. Maak het zoveel als kan mogelijk om korte ritten te maken, liefst per fiets, en de mobiliteit zal drastisch afnemen.

Hartelijk dank.

Terug naar boven

Vrouwen-Fietsdagen en Gouden Fiets winnende ideeën in Milieuprijs 2005

Het idee Vrouwen-Fietsdagen is erop gericht om autochtone én allochtone vrouwen, samen met hun kinderen, een aantal maal per jaar op de fiets erop uit te laten trekken. Zoals de inzenders het omschrijven: "met de picknickmand en kleedjes mee de natuur in. Voor de dames die niet zo handig zijn op de fiets, moeten er tandems ter beschikking staan. De winst van deze fietsmiddagen of -ochtenden is groot: vrouwen en kinderen van verschillende culturen maar met gemeenschappelijke interessen (kinderen, natuur, Den Haag, fietsen, computerspelletjes, e.a.) leren elkaar kennen. Hierbij vindt ongedwongen een uitwisseling van cultuur plaats, wellicht ook uitwisseling van taal, inzichten, maatschappelijke vraagstukken. Maar: de kennismaking staat centraal. Moeilijke thema's zijn absoluut geen doel."

De Gouden Fiets wordt een goudkleurig beeldje in de vorm van een fiets, jaarlijks uit te reiken aan de school met het hoogste percentage fietsende kinderen. Als aanmoedigingsprijs wordt er een Zilveren Fiets in het leven geroepen. Deze prijs gaat naar de school die de meeste vooruitgang heeft geboekt ten opzichte van het jaar daarvoor.

Juryvoorzitter Adri Duijvestein reikte een van de twee aanmoedigingsprijzen uit aan Menno Swaak. Deze ontwikkelde een 'verkorte opleiding tot ervaringsdeskundige' . Zijn idee kwam erop neer dat degenen die verantwoordelijk zijn voor het (fiets)verkeersbeleid in Den Haag, verplicht moeten worden Den Haag rond te fietsen. Dan kunnen ze zelf ervaren wat ze aanrichten.

De andere aanmoedigingsprijs was voor Ben de Nijs, die zich eveneens bekommert om het slechte wegdek van veel Haagse fietspaden en wegen. Zijn idee: zet op dat soort plekken een 'bouwbord' neer, waarop te lezen valt wanneer de situatie verholpen zal zijn. De regelmatige gebruiker van dit weggedeelte krijgt dan weer moed, terwijl de onregelmatige gebruiker hopelijk gestimuleerd wordt om na gereedkoming van het project eens de fiets te nemen.

En dan was er nog een speciale aanmoedigingsprijs - een heerlijke taart - voor klas 1V3 van het Overbosch College. Zoals hun mentor schreef: "Na het voorlezen van de folder Maak van fietsen een feest! ontstak onze klas in groot enthousiasme. De leerlingen wilden gelijk aan de slag om een goed fietsplan te bedenken! Het leuke is dat onze klas voor 90% uit allochtonen bestaat en wij in de veronderstelling waren dat ze helemaal niet zo te porren waren voor fietsen, mis dus!" Ze kwamen met ideeën als het uitdelen van keycords, polsbandjes met de opdruk I love fietsen en speciale T-shirts. Het was vooral hun brief die bij de jury vertedering wekte.

Natuurlijk waren er nog veel meer ideeën die de moeite waard zijn, maar er moest nu eenmaal een keus gemaakt worden. Bepaalde soorten ideeën sprongen er in kwantitatieve zin echt uit. Diverse inzenders kwamen met suggesties voor het 'belonen van goed gedrag'. Twee inzenders wilden mensen die hun fiets stallen, bonuspunten laten verdienen. Bij winkeliers zouden deze ingeruild kunnen worden tegen producten. Iemand anders wilde fietsers tegoedbonnen laten verdienen waarmee ze biologische voeding kunnen krijgen. Diverse mensen droegen ideeën voor systemen voor gedeeld fietsgebruik aan: hetzij via een geavanceerd systeem met GSM/UMTS/GPS, hetzij via het ruilen van fietsen door forensen, hetzij via SMS met een toegangscode voor een 'groengele fietsenstalling', hetzij door middel van fietstaxi's die studenten of werklozen kunnen huren.

Ook maakten verschillende deelnemers zich bezorgd over het feit dat nieuwe Nederlanders zo weinig fietsen. Dit leverde diverse ideeën op om dit te stimuleren, variërend van het koppelen van fietslessen aan de inburgeringscursus via het geven van fietslessen aan kinderen op schoolpleinen via het aanleggen van een verkeerspark of -tuin (bijvoorbeeld in het Zuiderpark) tot het gratis beschikbaar stellen van fietsen. Ook het organiseren van fietstochten scoorde hoog. Vijf mensen leverden ideeën hiervoor aan, en in vier van de vijf gevallen stond er de een of andere vorm van beloning voor de deelnemers tegenover.

Opmerkelijk was dat de verwijzing naar het bierviltje op de flyer bleek aan te slaan. Diverse mensen verwezen ernaar en één inzending kwam daadwerkelijk op een bierviltje binnen - een ander noemde zijn mailtje een 'digitaal bierviltje.' Er waren twee mensen die slogans (al dan niet rijmend) voor op een bierviltje aandroegen en één die een posterafbeelding op een bierviltje wil laten afdrukken.

Erg leuk was dat de prijsvraag verschillende mensen stimuleerde om de hoofden bij elkaar te steken. Zo kwam er een envelop binnen van een scoutinggroep, één van een groep buurtbewoners en één van een schoolklas; deze waren alle goed voor een handvol ideeën. Ook verschillende andere mensen stuurden meer dan één idee tegelijk op. Opvallend was echter dat nogal wat mensen de prijsvraag aangrepen om tegelijk hun gal te spuwen over hoe slecht fietsers het in Den Haag hebben. "Waarom groots denken als de basisvoorziening niet eens op orde is? In plaats van tijd en geld te investeren in allerlei innovaties, lijkt het mij een beter idee om eerst het onderhoud en de bereikbaarheid van fietsvoorzieningen goed te regelen", schreef iemand. "Ik vind dat in Den Haag de fietsers er in het algemeen op een koopje vanaf komen. De hele openbare ruimte is vooral gericht op auto's en op parkeren", schreef een ander. "Ik heb er bezwaar tegen om te worden verplicht tot gebruikmaking van voorzieningen die eigenlijk onbruikbaar zijn. Vaak: liever géén fietspad dan een slecht fietspad", schreef een derde.

Het daaraan gekoppelde 'idee' bestond dan uit het verhelpen van het knelpunt. Op zich nuttige informatie, die dan ook doorgespeeld zal worden naar de Fietsersbond afd. Den Haag e.o.

Terug naar boven

Haagse Dieren Tour 2004

De Haagse Dierenbescherming organiseert op 1 augustus aanstaande een Fietspuzzeltocht van ca. 25 km door de duinen, parken en rustige wijken van Den Haag.

Onderweg brengt men een bezoek aan drie opvangcentra voor dieren, de Egelopvang, het Haags Dierencentrum en het vogelasiel "De Wulp". Verder treft men informatiestands van de Knaagdierenopvang, de Dierenambulance en de Dierenbescherming.
Aan de hand van de routebeschrijving worden de deelnemers diverse vragen gesteld. De winnaars krijgen een prijs!

U kunt zich inschrijven per e-mail: dieren@haagsedierenbescherming.nl of per telefoon: 070-3924289 (ma t/m vr van 9.30-17.00 uur).
De eerste honderd inschrijvingen ontvangen een leuke attentie. Inschrijven bij de start tussen 10.00 en 11.00 uur op het kantoor van de Dierenbescherming aan de Valeriusstraat 29, Den Haag.
Het inschrijfgeld bedraagt € 2,00 voor volwassenen en € 1,00 voor kinderen t/m 12 jaar. Ooievaarspas: 50% korting.

Terug naar boven

Verslag van de eerste CityDuinwandeling

De eerste CityDuinwandeling, die op zondag 25 april 2004 gehouden werd, was een groot succes. Naar schatting vijfhonderd mensen meldden zich bij Partycentrum De Bataaf, het startpunt van de route. Vandaar doorkruisten ze drie groengebieden: de Scheveningse Bosjes, het Westbroekpark en de Nieuwe Scheveningse Bosjes. Drie gebieden die, indien onderling verbonden, het begin van een prachtig CityDuinpark zouden vormen. De weergoden deden hun uiterste best om er een onvergetelijke dag van te maken.

Voor het Partycentrum was een informatiemarkt ingericht, waar Haagse natuur- en milieuorganisaties zich presenteerden.

Kinderen kregen een kompas en een wandelboekje met opdrachten erin. Ook wethouder Ries Smits van Duurzaamheid was zo gelukkig.

Wethouder Smits onthulde de banier van de CityDuinwandeling
als officiële openingshandeling.

Welgemoed ging men
op weg.

De meisjes van de inschrijfbalie hadden het maar wàt druk.

De laatste inspecties voor vertrek.

Groene weelde rond de Waterpartij.

Wat Frederik Hoogerhoud niet over vogels weet, is de moeite van het weten niet waard.

Voor de kleinste deelnemers was het kompaskoord wat aan de lange kant.

De CityDuinwandeling doet haar naam eer aan.

Met ratelaars uitgeruste klaarovers zorgden voor een veilige oversteek.

En dáár ligt dan die organisch gebouwde Rudolf Steinerkliniek uit het opdrachtenboekje.

Het ontcijferen van de leeftijd die Pieter Jelles Troelstra heeft bereikt kostte heel wat hoofdbrekens. Die Romeinse cijfers ook!

De vraag in het boekje of er een reiger te zien is, kon volmondig met 'ja' worden beantwoord.

Hoe warm het was en hoe ver (vrij naar Hildebrand).

Terug naar boven

CityDuinwandeling door groen Den Haag

Den Haag heeft veel mooie parken en groengebieden. De meeste liggen in het noordwesten van de stad, maar zijn van elkaar gescheiden door soms drukke wegen. Dat is vervelend voor dieren, die niet - of alleen met gevaar voor eigen leven - van het ene gebied naar het andere kunnen. En het is vervelend voor recreanten die ervan houden door het groen te dwalen. Zonder al die doorsnijdingen zou het hier om het grootste stadspark van Europa gaan!

Om aanschouwelijk te maken hoe dat park eruit zou kunnen zien, organiseert het Haags Milieucentrum op zondag 25 april 2004 de CityDuinwandeling. Er is een zes kilometer lange route uitgezet door de Scheveningse Bosjes, het Westbroekpark en de Nieuwe Scheveningse Bosjes. Tijdens de educatieve wandeling is er veel aandacht voor wat er allemaal te zien is in bos en park. Er zijn halteplaatsen waar natuurgidsen een korte uitleg geven.

Startpunt is Partycentrum De Bataaf aan de Ver-Huellweg, waar verschillende organisaties zich zullen presenteren. U kunt tussen 13.00 en 14.00 uur vertrekken.

Terug naar boven

Milieuprijs-inzendingen aangeboden aan wethouders

Op 19 februari kregen de wethouders Stolte (leefbaarheid en milieu) en Smits (nieuwe gebieden en duurzaamheid) een selectie van inzendingen voor de milieuprijsvraag Een groene straat, een goeie daad aangeboden. Wethouder Smits kreeg van ons de inzendingen die van een bredere ecologische visie getuigden, alsook de inzendingen uit de nieuwe wijken. Voor wethouder Stolte hadden we een selectie gemaakt van de meest innovatieve inzendingen op groengebied.

Voor de aanbieding hadden we een map gemaakt die eigenlijk een uitvergroting was van onze succesvolle folder. Op de voorkant stond een foto van het middendeel van de Obrechtstraat, waar geen boom en ook overigens nauwelijks groen te vinden is. Na het openklappen van de folder sprong dezelfde foto in het oog, die door middel van Photoshop van uitbundige plantengroei was voorzien.

Wethouder Smits liet ons weten, voordat hij zich weer naar een vergadering repte, dat hij vooral geïnteresseerd was in het idee om delen van de geluidswallen langs de A4, A12 en A13 in groene oases te veranderen.
Wethouder Stolte was verheugd dat zoveel burgers bereid waren om zelf initiatieven te nemen om groen aan te leggen en/of te beheren. We hebben erop aangedrongen dat de gemeente probeert om hun daarbij zoveel mogelijk te ondersteunen.
De wethouder zegde toe de inzendingen met belangstelling te zullen lezen en te bekijken welke ideeën eventueel gemeentebreed toepasbaar zijn. De ideeën die specifiek betrekking hebben op een bepaalde straat, buurt of wijk worden doorgestuurd naar de desbetreffende stadsdeelmanagers.

Het Haags Milieucentrum zal over niet al te lange tijd navragen tot welke concrete resultaten dit heeft geleid.

Terug naar boven

De paddentrek: een nachtelijk avontuur
Dialezing in bibliotheek Scheveningen

Door de relatief hoge temperaturen van de laatste tijd is ook de pad van slag. Onder andere in de buurt van Deventer zijn op 5 februari al massa's padden gesignaleerd, die op weg waren naar de wateren in de buurt. Doel van deze bestemming: de instandhouding van de soort. Een activiteit die elk jaar weer met veel slachtoffers gepaard gaat. Niet omdat onder padden enge geslachtsziekten voorkomen, maar omdat ze vaak drukke wegen moeten oversteken om bij hun paarplaats te komen.

Op maandag 8 maart geeft fotograaf en bioloog Lex Kreffer in bibliotheek Scheveningen, Scheveningseweg 333, een dialezing over dit jaarlijkse natuurverschijnsel: Rondom de paddentrek: een nachtelijk avontuur. Hij geeft een korte algemene inleiding over amfibieën: de ecologie en fysiologie van padden, kikkers en salamanders. Het diagedeelte daarna is een korte beeldreis langs Nederlandse padden en kikkers.
Aanvang 19.00 uur, toegang gratis. Reserveren: (070) 355 91 66.

Terug naar boven

Is de natuur van slag? Surf naar de Natuurkalender

2004 Begon winters, maar inmiddels staan er alweer heel wat knoppen op het punt van ontluiken. Plaatselijk ziet het wit van de sneeuwklokjes. 's Morgens zingen de lijsters dat het een aard heeft, de egels zijn al ontwaakt uit hun winterslaap en de wintervoedering van de Haagse Vogelbescherming hoeft waarschijnlijk ook dit jaar niet in actie te komen. De lente lijkt weer vroeg te zijn. Misschien wel weer vroeger dan de afgelopen jaren het geval was.

Hebt u oog voor dit soort verschijnselen? Valt het u op dat het lang voor Koninginnedag al zwàrt ziet van de gierzwaluwen? Valt uw oog op 29 februari al op het eerste kievitsei? Rechtvaardigt de vroege bloei van de voorjaarsazalea in uw buurtpark een naamsverandering? Geef dat dan door aan de Natuurkalender: hét fenologisch waarnemersnetwerk van Nederland (fenologie is de leer van verschijnselen in de natuur die op vaste tijdstippen plaatsvinden). De Natuurkalender is een nationaal educatief/wetenschappelijk waarnemingsprogramma dat de effecten van klimaatverandering op die jaarlijks terugkerende verschijnselen in kaart wil brengen. Het gaat daarbij niet alleen om het begin van de lente, maar bijvoorbeeld ook om de start van de vogeltrek en het verschijnen van vlinders en andere insecten. Kortom, allerlei gebeurtenissen die sterk van het weer afhankelijk zijn. Surf naar www.natuurkalender.nl, kies in het menu links voor 'meedoen' en meld u aan. De waarnemingen van u en de andere deelnemers worden vervolgens zowel in grafieken als in kaartjes inzichtelijk gemaakt, uitgesplitst naar de categorieën vogels, planten en vlinders. Van de verschillende soorten wordt gekeken wat het verband is tussen de fenologie en klimatologische omstandigheden. De site bevat uitvoerige analyses van de verschuivingen in data door de jaren heen. De Natuurkalender verzamelt data sinds 2001, maar waarnemingsreeksen die tientallen jaren terug in de tijd gaan vormen een zeer belangrijke aanvulling. Beschikt u nog over waarnemingen van jaren geleden? Stuur die dan (in een Excel-formulier) op per e-mail of stuur uw opschrijfboekje op, dat u na verwerking terugkrijgt als u dat wilt.

2003:

Bouwen tegen de buurt?
Verslag van een inspirerende dag

Den Haag Zuidwest zal over pakweg tien jaar onherkenbaar veranderd zijn. De lange rijen portiekflats zullen dan voor ongeveer de helft zijn verdwenen. Ze hebben overwegend plaatsgemaakt voor zogeheten grondgebonden woningen, afgewisseld door torenflats van hoge kwaliteit.

Dat is een forse ambitie van het Haagse gemeentebestuur. Zowel vanuit een oogpunt van volkshuisvesting als vanuit milieuoverwegingen vallen daarbij wel wat kanttekeningen te maken. En dat gebeurde dan ook op de Studiedag Duurzame Herstructurering in Den Haag Zuidwest, die het Haags Milieucentrum, de Stichting BOOG en de TU Delft op 11 december georganiseerd hadden. De folder beloofde een inspirerende dag, en dat werd het ook. De woningcorporaties en gemeenteambtenaren, die het vrijwel voltallig lieten afweten, hebben iets gemist. Toch was de zaal van de Faculteit Bouwkunde van de TU goed gevuld: bewoners van Zuidwest hadden in groten getale aan de uitnodiging gehoor gegeven.

Dagvoorzitter professor André Thomsen schetste kernachtig het probleem: er wordt op zeer grote schaal gesloopt, en dat niet omdat de woningen slecht zouden zijn, maar omdat gemeenten en corporaties willen dat er andere bewoners komen. Je kunt je afvragen of sloop op zo'n grote schaal wel duurzaam is.

De eerste inleider, Hoofddocent Ruimtelijke Planning Edward Hulsbergen, constateert dat er veel gesimplificeerd wordt: de problemen worden aangedikt en de oplossingen worden overdreven fraai voorgesteld. Daarbij wordt gemakshalve uitgegaan van een kapitaalkrachtige vraag. Volgens Hulsbergen, gepromoveerd op het vraagstuk van denkbeelden en feiten van kwetsbare groepen in de stad, bestaan die problemen vaak meer in de hoofden van de bestuurders dan bij bewoners. Die negatieve kanten moeten absoluut niet overbelicht worden, en de bestuurders moeten de wijken meer zien in het kader van de hele stad, met hun unieke kenmerken.

Verder moeten ze hun ogen niet sluiten voor de gevolgen die de ingrepen voor de huidige bewoners hebben. Bewoners komen in grote onzekerheid te verkeren, met onrust als gevolg. Het beleid op volkshuisvestingsgebied is meer een kwestie van ontbinden dan van binden: de problemen worden bij specifieke groepen neergelegd, zoals 'de lagere-inkomensgroepen' of 'de buitenlanders'. Hulsbergen pleit voor een goed gefaseerd en zeer zorgvuldig proces, waarbij de inbreng van bewoners serieus genomen wordt. Veel mensen steken er veel tijd en energie in. Veelal noodgedwongen, want voor beleidsbeïnvloeding is vaak een lange adem nodig. Er moet ruimte worden gelaten voor initiatieven van onderop. En, ook heel belangrijk: zorg voor nieuwbouw vóórdat je gaat slopen.

Hulsbergen heeft dit niet van achter zijn bureau op de TU verzonnen. Hij brengt zijn opvattingen in zijn eigen Goudse woonwijk in de praktijk en is zeer tevreden over de resultaten. Zo heeft het ontwerpatelier dat hij voor mede-wijkbewoners heeft opgezet geleid tot een fraai wijkboek.

Over naar de duurzaamheid, want het is natuurlijk interessant te weten of nieuwbouw nu echt wel beter is voor het milieu dan ingrepen in de bestaande woningvoorraad. Bestuurders gaan daar doorgaans wel van uit, omdat in nieuwbouw onmiskenbaar veel minder energie gebruikt wordt dan in naoorlogse woningen.

Dit is de vraag waarmee Gerda Klunder zich dagelijks bezighoudt. Zij is verbonden aan het onderzoeksinstituut OTB van de TU Delft, waar ze promoveert met onderzoek naar het optimaliseren van de milieukwaliteit van woningen. Nieuwe woningen kunnen energiezuiniger zijn, maar het hangt erg van de levensduur af hoe de balans uitpakt. Want niet alleen het gebruik van de woning is belastend voor het milieu, maar ook bouw en sloop.
Er bestaat overigens een model - het zogenoemde ecokwantummodel - om te kunnen berekenen wat beter is voor het milieu: grootschalige renovatie of sloop met vervangende nieuwbouw.

De balans kan uitpakken in het voordeel van nieuw gebouwde woningen als die lang genoeg blijven staan; bij de bestaande woningen, die op energiegebied vaak slecht presteren, is vrij gemakkelijk milieuwinst te behalen door bijvoorbeeld isolatie: zelfs met een laag ambitieniveau al 5 tot 10%.

Van Schagen architecten sluit zich aan bij haar opvatting dat renovatie vanzelfsprekender zou moeten zijn dan sloop en dan het nu is. Aldus Gert Jan ter Velde van dit bureau, dat al driemaal de Nationale Renovatieprijs heeft gewonnen. Voor Van Schagen Architecten heeft het bestaande een meerwaarde. Zo haal je niet de hele bestaande sociale structuur overhoop als je de huidige gebruikers als vertrekpunt neemt en besluit om niet te slopen met vervangende nieuwbouw. Respect voor het bestaande stimuleert innovatie en leidt ertoe dat de historisch gegroeide identiteit van een wijk zichtbaar blijft. De naoorlogse architectuurgeschiedenis van Den Haag Zuidwest hoeft niet te worden weggemoffeld, want er zitten wel degelijk kwaliteiten in. En daarnaast is hergebruik beter voor het milieu.

Ter Velde constateert dat tussen sloop met vervangende nieuwbouw en klein onderhoud een groot onontgonnen terrein bestaat. Zijn bureau is erg actief met het verkennen hiervan. Wat in Den Haag Zuidwest heeft geleid tot het complex Hof Loevesteijn, waar een anonieme galerijflat is getransformeerd tot een aantrekkelijk gebouw met veel variatie in woningen. Zowel horizontaal als vertikaal zijn woningen samengevoegd en de trucs op het gebied van duurzaam bouwen zijn zoveel mogelijk toegepast. Op de begane grond zijn woningen met een oppervlakte van 120 m2 gerealiseerd met een eigen entree vanaf de straat. De bovenwoningen, centraal ontsloten en per lift bereikbaar, zijn 90 m2. En omdat de zittende huurders dat graag wilden, zijn er tweekamerwoningen van 60m2 in het complex overgebleven. De balkons zijn overal vergroot en beglaasd. De geluids- en warmte-isolatie zit op het nieuwbouwniveau. En toch bevat Hof Loevesteijn woningen die ouderen en grotere huishoudens met een kleine beurs kunnen betalen.

Ook in Amsterdam heeft Van Schagen Architecten ervoor gezorgd dat een gebouw een complete gedaanteverwisseling laten ondergaan: complex 50 in Osdorp. (Zie: www.vanschagenarchitekten.com/index2.html). Willem van der Steen van woningbouwvereniging Patrimonium Amsterdam en Klaas Waarheid van Van Schagen vertellen hoe dit is in vruchtbaar overleg met de bewoners totstandgekomen is. Van der Steen vindt dat goede communicatie voor het welslagen van een project ontzettend belangrijk is. Bewoners, die daarin veel tijd steken, zouden zelfs financiële vergoeding van de corporatie moeten kunnen krijgen.
Aanvankelijk stonden de bewoners van de topetage (de vijfde) van Complex 50 huiverig tegenover de uitbreiding met maar liefst twee etages, maar dit leidde ertoe dat er een lift gerealiseerd kon worden. De vroeger zeer monotone, langgerekte woonblokken zijn onder meer veel aantrekkelijker geworden doordat er grote poorten zijn aangebracht. Tegen de slechte bestaande gevels is een compleet nieuw grid aangebracht, waarin de kozijnen zijn gezet. Er zijn koopwoningen bijgekomen om de huren betaalbaar te kunnen houden.

Volgens Waarheid kan duurzame transformatie leiden dit tot woningen die je in de nieuwbouw nooit zou kunnen realiseren, en dat ook nog betaalbaar. Hij constateert dat corporaties graag gebouwen hebben die anders zijn dan wat je elders tegenkomt, dus is bijzondere renovatie kansrijk tegenover anonieme nieuwbouw.

Dagvoorzitter Thomsen vult aan dat bestuurders en corporaties het zo vaak hebben over de hoge kosten van transformatie, maar je hoort ze zelden over de hoge kosten van vinex-locaties. Het gaat erom een zeer gedifferentieerde hoeveelheid ingrepen te plegen, en te bezien wat de totale kosten zijn.

Tussen de presentaties door werden de aanwezigen opgesplitst in workshops die zich bogen over de volgende vragen: wat verwacht men van een herstructurering; welke woonwensen leven er; welke oplossingen zijn er op de gebieden water, groen, energie en materiaal; welke mogelijkheden zijn toepasbaar op Den Haag Zuidwest; en welke effecten zullen deze hebben, hetzij positief, hetzij negatief.

De resultaten van de workshops zullen door bouwkundestudenten worden uitgewerkt tot een wetenschappelijk verantwoord verslag.
Wat de bewoners betreft staat in elk geval duidelijk voorop dat ze als een serieuze gesprekspartner beschouwd willen worden. Als er al gesloopt moet worden, zorg dan voor wisselwoningen binnen de buurt. Bouw eerst, en ga dan pas slopen.

Ook de nieuwbouw moet betaalbaar zijn. Het behoud van de groenstructuur is van groot belang.
Den Haag Zuidwest heeft behoefte aan voorzieningen zoals een medisch centrum en op cultureel gebied.

Op woningniveau bestaat er behoefte aan betere geluidsisolatie, liften (in combinatie met optoppen van woningen), energiebesparing, centrale satellietschotels, mogelijkheden tot zelfbeheer en zelf ingrijpender verbouwen, en individuele bemetering waar die nog niet bestaat.

Professor Thomsen concludeert dat we een heel stuk opgeschoven zijn van het niveau van de spaarkoppen en de baksteen in de stortbak. Maar hoe sociaal duurzaam is Den Haag, als het zo met wijken omgaat?

Videoverslag voor verkeerswethouder

Op 24 november jl. werd aan verkeerswethouder Bruno Bruins een videoverslag overhandigd van het Stadsgesprek over Schone Lucht en Verkeer, dat een paar weken eerder had plaatsgevonden. Bruins noemde het een originele manier om een projectverslag te presenteren. In zijn dankwoord zei hij dat gemeente en bewoners over deze problematiek in gesprek moeten blijven. Natuurlijk, beste wethouder, zolang het maar niet bij praten alleen blijft….

De uitreiking van het videoverslag vond plaats in het pand van kunstenaarsgroep <tag> aan de Stille Veerkade 19. De locatie was om twee redenen passend. In de eerste plaats speelt de luchtvervuilingsproblematiek juist op de drukke Veerkades een belangrijke rol. In de tweede plaats wist <tag> een vorm te vinden om dit akelige onderwerp toch op een fraaie manier te presenteren. Bij binnenkomst troffen de bezoekers een diapresentatie aan waarin een beeld werd geschetst van de problematiek. Na het passeren van deze zaal kwamen ze in een ruimte waar het videoverslag van het stadsgesprek te zien was. Dit verslag is een vijftien minuten durende samenvatting van het Stadsgesprek 'Groene Longen versus Zwarte Longen' van 5 november jl. Na terugkeer in de diaruimte konden de bezoekers projecties van mogelijke oplossingen bekijken

De ruimte was verder opgesierd met kleurplaten van peuters van kinderspeelzaal De Blauwe Wasbeer, tegenover het <tag>pand. Kunstenaar Koos Leeuwenburgh was verantwoordelijk voor de veelneuzige snuffelpaal in de videoruimte.

	De kleurplaten van de peuters uit De Blauwe Wasbeer. Ook Sinterklaas heeft hevig te lijden van luchtvervuiling terwijl hij over de Veerkadedaken rijdt.

Projectleider Marc Beek samen met Adri Pouw, onvermoeibaar strijdster voor schone Veerkades.

Wethouder Bruno Bruins heeft zojuist de videoband gestart.

Milieuprijs gaat naar Liane Lankreijer en Bart Achterkamp

De tweede Haagse Milieuprijs, 'Een Groene Straat, Een Goede Daad', heeft heel wat creativiteit losgemaakt. Deze uitdaging aan de Haagse bevolking heeft 38 serieuze inzendingen opgeleverd, waarvan sommige afkomstig van groepen bewoners die de koppen bij elkaar hadden gestoken.

Jurylid Titia Lont maakt de prijswinnaars bekend

Het is een gemeenplaats, maar de jury had een zware taak om een keuze te maken. Er zaten veel leuke ideeën bij, sommige meer voor de hand liggend, andere zeer origineel. Maar er kan er maar één winnen, en dat is geworden 'De Fultonstraat op groene stroom' van Bart Achterkamp en Liane Lankreijer. Het juryrapport vermeldt hierover: "Het sterke van het plan is dat met een aantal relatief eenvoudige ingrepen niet alleen het groene aanzien van de straat sterk zal verbeteren, maar ook de algehele leefbaarheid. Bijvoorbeeld wat betreft het veilig kunnen spelen van kinderen. Een sterk punt van het plan is dat het veel aandacht besteedt aan de koppen van de straat. Die zijn immers beeldbepalend als je een straat inkijkt of inrijdt. Er zitten een aantal originele ideeën in het plan verwerkt, zoals het maken van een groen speeltuintje, het gebruik van lantarenpalen als pergola, de plaatsing van speciale pergolapalen en het benutten van de rand van bloembakken als bankje. Heel leuk is de aandacht voor de naamgever van de straat - Robert Fulton, de uitvinder van de raderboot - via een boot die als speelwerktuig wordt gebruikt.

Een ander sterk punt is dat de plannenmakers het hebben aangedurfd om het aantal parkeerplaatsen iets terug te brengen. Dat is namelijk een heel gevoelig punt, zowel bij de autobezitters als bij de gemeente. Echter, de groene kwaliteit en de leefomgevingkwaliteit die dit oplevert is zo groot dat dit in de ogen van de jury het gemis van een paar parkeerplaatsen ruimschoots compenseert. Wij vragen ons wel af of het niet als overvragen zal worden opgevat vier keer per jaar een autovrije Fultonstraat te willen. Maar, wie weet, zijn de autobezitters in jullie straat wel van een bijzonder sociale soort."

Omdat er zoveel inspirerende inzendingen tussen zaten, heeft het Haags Milieucentrum besloten het aantal aanmoedigingsprijzen uit te breiden van drie naar vier.
Deze prijzen - het boekje 'Stadse Natuurverhalen: Verwacht geen Nachtegalen' en de 'Groene Speurgids en Speurkaart Haaglanden' gingen naar de volgende inzenders:

Joke Junger (links op de foto), Terry van der Heide en André Engelbertink met hun idee voor 'Een leefbaar stukje Obrechtstraat'. Het sterke van dit plan vindt de jury de uitstekende realiseerbaarheid, de combinatie met de leefbaarheid en het bij de straat betrekken van het reeds bestaande buurtparkje Sunny Court. In het plan wordt dit via de straat ontsloten, wat de gebruikswaarde van het Sunny Court zal optimaliseren. Er hoeven vrijwel geen parkeerplaatsen aan de groene inrichting opgeofferd te worden, behalve dan voor hier en daar wat fietsenrekken. De straat wordt met de voorgestelde ingrepen rijkelijk voorzien van ijle bomen, met praat- en zitbankjes eromheen, afgewisseld met plantenbakken aan de gevels zodat het groen mooi verdeeld wordt.

In Ypenburg kwamen André Woudenberg (rechts op de foto) en Marcel Griffoen onafhankelijk van elkaar op hetzelfde idee: verander de in totaal 4 kilometer lange geluidswallen die Ypenburg scheiden van de A13, de A4 en de A12 in groene oases en spannende heuvelbossen. Als die uitgestrekte, saaie geluidswallen op deze manier omgetoverd worden tot recreatieve, rustgevende, beboste oases, dan leidt dat tot een fraaier uitzicht vanuit de wijk, reductie van het geluid, ruimte voor vogels en natuur en minder wind.

De Ampèrestraat is prachtig gerenoveerd, aldus bewoner de heer Boon. Maar waarom maken we deze straat niet groener en benadrukken we tegelijk haar multiculturele karakter door er 23 palmbomen met daartussen bamboestruiken te planten. Volgens de inzender is dat zelfs in ons koude kikkerlandje geen probleem. Ook dit plan heeft aandacht voor leefbaarheid, door een combinatie met fietsenrekken en zitbanken.

Zeehelden is een gewilde wijk, maar bezit bijzonder weinig groen. Dat kan en moet beter, dacht Janny Brasker, en kwam met een groots en gewaagd, maar zeker niet onuitvoerbaar idee: een ecologische verbindingszone tussen het Scheveningse Bos en de Prinsessetuin via het Zeeheldenkwartier. Die ook nog naar het Haagse Bos uit te breiden is. De ecologische slinger gaat via de Jacob Catslaan, de Banstraat naar de 1e Sweelinckstraat, Van Diemenstraat, Elandplein, Da Costastraat, Veenkade naar de Paleistuin met mens- en wildviaducten over de drukke straten. Met een parkeergarage op de plek van Metropole, zodat automobilisten de fiets kunnen nemen om ter bestemder plaatse te komen. Zij kunnen dan ook de benenwagen nemen - over de ecologische route natuurlijk.

Het Haagse Milieucentrum gaat de inzendingen aanbieden aan de wethouders Ries Smits en Wilbert Stolte. We zijn ervan overtuigd dat de gemeente daaruit inspiratie en concrete ideeën kan putten om Den Haag groener te maken en groen te houden. En, zoals beloofd, gaat het HMC doen wat in zijn vermogen ligt om te zorgen dat een aantal ideeën of delen daarvan uitgevoerd worden.

De gezamenlijke prijswinnaars

Waar willen we heen met de Vlietzone?

De Vlietzone: een gebied aan de rand van de stad dat veel mensen alleen maar vanaf de A4 of A12 zullen kennen, of wellicht vanuit het reuzenrad op pretpark Drievliet. Een gebied waar groen, bebouwing en (spoor-)wegen elkaar afwisselen. Een gebied waar drie gemeenten stellingen innamen in de annexatiestrijd die in het voordeel van Den Haag werd beslecht.

De Vlietzone - de strook tussen het Rijn-Schiekanaal (oftewel de Vliet) en de A4 - is nu grotendeels Haags grondgebied, maar bij de meeste Hagenaars is het gebied onbekend. En dat is jammer, want onbekend maakt onbemind en het gebied heeft in potentie veel te bieden. Zo is er ondanks allerlei ingrepen nog behoorlijk wat groen te vinden, waarvan enkele waardevolle oude landgoederen.

Het Haags Milieucentrum (HMC) is bezig om een groene visie op de Vlietzone te ontwikkelen. Deze wordt begin volgend jaar aan het Haagse gemeentebestuur aangeboden. Het wordt een visie die uitgaat van behoud en versterking van het waardevolle groen dat er aanwezig is. Een visie die ruimte biedt aan planten en dieren en aan waterberging. Maar ook aan mensen die op zoek zijn naar mogelijkheden voor groene recreatie in hun directe omgeving - zoals bewoners van de nieuwe wijken Ypenburg en Leidschenveen.

De gemeente en het HMC vinden het belangrijk dat die visie breed gedragen wordt. Daarom organiseerden het HMC en de stichting BOOG op 20 november een avond in het Wellantcollege in de Vlietzone om met geïnteresseerden van gedachten te wisselen. En die geïnteresseerden kwamen in groten getale. Circa zestig mensen wisten de weg naar de school te vinden en vertelden ons wat ze van de Vlietzone vonden. Welke plekken zij als waardevol beschouwen. Welke problemen zij er zien. Welke kansen er liggen.

Het zou te ver voeren om hier uitgebreid verslag te doen van wat er allemaal werd ingebracht. Maar een paar punten sprongen er duidelijk uit. Het groene karakter van de Vlietzone vindt men over het algemeen waardevol. Dit mag absoluut niet verder worden aangetast. Dat geldt zeker voor het landgoed Vredenoord, dat zijn karakter het best behouden heeft. In de Vlietzone zou absoluut niet meer gebouwd mogen worden. Ook geen voetbalstadion.
Opmerkelijk was het vrij grote aantal suggesties om als lelijk ervaring bebouwing te camoufleren met klimop of weg te stoppen achter bomen.
De Westvlietweg wordt door een aanzienlijk deel van de aanwezigen als onveilig ervaren, vooral omdat hier te hard gereden wordt. Hiervoor zijn verschillende oplossingen denkbaar. Een parallelweg dwars door het gebied - een optie waar planologen aan denken - ziet echter zo goed als niemand zitten. En ook het Trekvliettracé - een mogelijke verbinding tussen de Binckhorst en het Prins Clausplein - kan niet op instemming rekenen. Wel zouden er meer fiets- en wandelpaden moeten komen.
Op windmolens in de Vlietzone zit niemand te wachten. Het stadsgewest heeft een aantal gebieden ingetekend als zoeklocatie, maar windmolens verhouden zich slecht tot het karakter van groene verbindingszone. Die zou nu juist het domein van vogels en andere dieren moeten zijn.

Het Haags Milieucentrum zal de gedane opmerkingen, wensen en suggesties meenemen bij de ontwikkeling van zijn groene visie. Deze wordt eind januari aangeboden aan het gemeentebestuur van Den Haag en vervolgens aan de andere betrokken gemeenten.

De wanden van de aula van het Wellantcollege zijn volgehangen met flappen, onderverdeeld in verschillende categorieën. De aanwezigen kunnen hierop aangeven welke problemen ze signaleerden, wat mogelijke oplossingen zijn en welke wensen ze hebben.

Mensen verdringen zich voor de flappen om daarop rode of groene stickers te plakken. Daarmee geven ze aan of ze een bepaalde suggestie toejuichen of juist afkeuren.

Het plan van de werkgroep Haaglanden wordt met veel belangstelling bestudeerd. Hierdoor kunnen mensen op de inspraakavond van 24 november beter beslagen ten ijs komen.

Projectleider Tom Pitstra van het Haags Milieucentrum geeft een toelichting bij de plannen van het Stadsgewest Haaglanden.

Steven van Schuppen geeft een eerste samenvatting van de gedane suggesties en vertelt waarnaar de gedachten van het HMC uitgaan.

Op 5 november werd in zalencentrum Concordia een Stadsgesprek over Schone Lucht en Verkeer gehouden. Ten overstaan van enkele tientallen geïnteresseerden schetsten deskundigen het probleem en mogelijke oplossingen. Wethouder Smits van Duurzaamheid was als toehoorder aanwezig. Aan hem nu de schone taak om zijn collega's van Verkeer, Ruimtelijke Ordening, Stedelijke Ontwikkeling en Wonen, Welzijn en Volksgezondheid, Economie, Leefbaarheid en Financiën te overtuigen van de noodzaak om snel de nodige maatregelen te nemen. Hierbij een eerste impressie van deze inspirerende bijeenkomst.

De heer Keuken, Hoofd van de afdeling Milieukwaliteit (maar dan in het Engels) bij TNO, geeft een toelichting bij de resultaten van de luchtkwaliteitsmetingen van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Het meetpunt op de Veerkades bevestigt wat veel bewoners al dachten: de luchtkwaliteit overschrijdt de normen bij diverse vervuilingscomponenten. Zowel de hoeveelheden fijn stof als de koolstofdioxide-concentraties zijn problematisch.

Een keihard bewijs voor de relatie tussen slechte luchtkwaliteit en gezondheidsklachten is niet nodig, vindt de heer Zwart Voorspuij, medisch milieukundige bij de GGD. Op grond van het voorzorgprincipe zou de gemeente nu in actie moeten komen om gezondheidsschade voor te zijn.

De Wethouder van Milieu van Leidschendam-Voorburg, mevrouw Jelsma, is een vurig pleitbezorgster van een 80 kilometerlimiet op de A12, die door haar gemeente loopt en in Den Haag doodloopt. Per dag passeren er via deze weg circa 140.000 auto's. Jelsma heeft nu enige hoop gevestigd op het ministerie van Verkeer en Waterstaat, dat werkt aan een baanverandering Den Haag in. Een baan wordt versmald, met als mogelijk gevolg dat hier een maximumsnelheid van 70 km/uur gaat gelden. Jelsma roept de verschillende overheden op tot innovatief denken om de auto-overlast tegen te gaan.

De HTM heeft maatschappelijk verantwoord ondernemen hoog in haar vaandel staan, betoogt de heer Wanders namens dit bedrijf. En dat betekent natuurlijk ook dat het milieu zoveel mogelijk ontzien wordt. Bijvoorbeeld door bussen uit te rusten met zeer kostbare roetfilters. En door ervoor te zorgen dat nieuw aan te schaffen bussen zoveel mogelijk aan de hoge milieu-eisen van de HTM voldoen. Maar echt schoon zullen bussen met dieselmotoren nooit worden. Daarom komt er waarschijnlijk ooit een moment dat reizigers van buiten(wijken) op stadstransferpunten zullen overstappen op de tram die hen verder de binnenstad in vervoert.

Ook de vrachtwagens die ons voorzien van de producten die wij nodig (denken te) hebben belasten de luchtkwaliteit in de binnensteden. Vandaar dat het Hoofdbedrijfschap Detailhandel werkt aan systemen voor stadsdistributie. De heer Weiss schetst de mogelijkheden en de knelpunten. Sommige oplossingen zijn simpel. Tot voor kort reden leveranciers en vuilnisophalers elkaar flink in de wielen. Nu wordt dat veel beter op elkaar afgestemd. Het huisvuil wordt zoveel mogelijk opgehaald voordat de leveranciers gaan bezorgen. En de wagens parkeren alleen nog maar aan de rand van de weg, zodat er genoeg ruimte overblijft om te kunnen passeren. Er zijn verschillende mogelijkheden, maar de bottomline is dat het allemaal wèl betaalbaar moet blijven.

De Rijksoverheid vervoert natuurlijk minder dan de gezamenlijke detailhandel, maar toch gaan er op jaarbasis vele tonnen post om. Het postverkeer tussen al de ministeries wordt sinds kort verzorgd door drie elektrische bestelwagens, vertelt een trotse Directeur van de Centrale Facilitaire Dienst, de heer Staallekker. De wagens hebben slechts één nadeel: ze zijn zo heerlijk stil, en daardoor horen andere weggebruikers ze niet aankomen.

Peoplemovers: wat zijn dàt nou weer? Engelse Schlagerzangers? Verplegers die met ouderen lopen te sjouwen? Nee, zo leert ons de heer Van den Berg van de Stichting Om Den Haag, het zijn onbemande voertuigjes die mensen over een beperkte afstand kunnen vervoeren. Bijvoorbeeld van een OV-knooppunt naar een bedrijventerrein. Er draaien momenteel twee proefprojecten, maar het zal nog wel even duren voordat de peoplemovers in een aanzienlijk deel van de mobiliteitsvraag kunnen voorzien.

Geef de stad terug aan de bewoner/gebruiker: dat is in het kort de boodschap van mevrouw De Jong van verkeersadviesbureau Diepens en Okkema. Er wordt veel te veel aandacht besteed aan het de automobilist naar de zin maken. De gemeente legt met zeer veel inspanning en tegen hoge kosten een ringweg aan, maar veel verkeer in Den Haag is intern. Daartegen helpen geen ringwegen. Waarom doet de gemeente niet veel meer om de fiets te promoten?

In het kader van het programma Duurzaam Veilig zijn er veel 30-kilometergebieden aangelegd. Die werken naar tevredenheid, maar zijn gering van omvang. De heer Govers van Bureau Goudappel Coffeng bekijkt kwesties van verkeersafwikkeling en leefbaarheid liever op een wat groter schaalniveau: dat van stadsleefgebieden. Gebieden die een duidelijke ruimtelijke eenheid vormen, bedoeld zijn voor de bewoners, voorzien van assen van openbaar vervoer en voorzieningen op fietsafstand. De wegen worden gekenmerkt door smalle rijstroken en een brede middenberm. Daardoor kunnen mensen die vinden dat ze met de auto moeten minder snel rijden, wat beter is voor het milieu. Goudappel Coffeng werkt dit principe momenteel uit voor een proefproject in Den Haag Zuidwest.

Straatbomen zijn niet de super-luchtverfrissers waarvoor ze wel eens worden aangezien, betoogt de heer Van Hove van onderzoeksbureau Alterra. Dat valt tenminste af te leiden uit de beperkte hoeveelheid bestaande onderzoeksgegevens. Het is vooral in perioden van smog dat bomen een rol van enige betekenis kunnen spelen in het reduceren van de hoeveelheid deeltjes en gassen. Maar dit soort effecten van bomen is vooral op grote schaalniveaus onderzocht, niet op straatniveau. Naar het zich laat aanzien dragen bomen in parken veel meer bij aan schone lucht dan straatbomen. Maar natuurlijk is het wel zo dat bomen veel méér doen dan alleen CO2 omzetten in zuurstof en met hun bladeren deeltjes vasthouden. Ze verbeteren het stadsklimaat, dempen geluid en zorgen voor welbevinden.

Geen betere uitsmijter dan een Amsterdammer. In dit geval de heer Kaljee, boomconsulent bij de gemeente Amsterdam. Het is de bedoeling dat hij wordt ingeschakeld als er infrastructurele ingrepen gepland staan die gevolgen voor Amsterdamse bomen kunnen hebben. Om, zoals hij het zelf noemt, te proberen te redden wat er nog te redden valt. Kaljee laat door middel van een serie dia's sprekende voorbeelden daarvan zien. Een groot probleem is dat een onderdeel van vitaal belang voor bomen onder de grond zit, en daarmee onzichtbaar is (zoals de befaamde kastanje op de Koekamp, die ondergronds een omvang van 100 kubieke meter vertegenwoordigt). Het kan dan ook lang duren voordat duidelijk wordt dat een boom er slecht aan toe is. Kaljee verwacht dat er de komende tijd heel wat bomen zullen omvallen als gevolg van werkzaamheden die al lang geleden zijn verricht.
Er bestaan diverse technieken om bomen in stedelijk gebied voldoende mogelijkheden voor groei te bieden, en Den Haag is daar heel ver mee. Een compliment dat wethouder Smits en zijn bestuursadviseur Mellema respectievelijk links en rechts op de foto hieronder) in hun zak kunnen steken.

Bomen zijn geen wondermiddel voor het zuiveren van de lucht, en moeten dan ook een handje worden geholpen. Bijvoorbeeld door ze vol te hangen met luchtverfrissers. Wethouder Smits en Marc Beek stellen ze hier in werking, nadat Beek de zaal eerder getracteerd had op een speciaal gebrouwen parfum getiteld Marseille à 18.00 heures.

CONCEPT HAAGSE WOONVISIE 2020
Rampzalig voor milieu en lagere inkomens

Reactie van het Haags Milieucentrum

Samenvatting

Het Haags Milieucentrum is zeer teleurgesteld in deze concept Woonvisie 2020. Het lijvige stuk getuigt van weinig visie op de toekomst. Het is dan ook niet zozeer een visie maar eerder een tot in detail uitgewerkte woningmarktnota, die achteraf bestaande bouwprogramma's legitimeert. De economische ontwikkelingen van de laatste vijf jaar, die een belangrijke invloed hebben op tal van ruimtelijke en sociale ontwikkelingen, zijn niet meegenomen en duurzaam bouwen/renoveren en milieudoelstellingen zijn totaal afwezig. De nota behelst geen evaluatie van de eigen doelstellingen en instrumenten van de gemeente wat betreft duurzaam bouwen. Hierdoor lijkt de gemeente haar eigen beleid op dit terrein niet serieus te nemen. Weliswaar valt het woord duurzaam in de algemene doelstelling van een vitale, duurzame en gevarieerde stad, maar doordat dit verder geen inhoud krijgt, blijft het een nietszeggend containerbegrip. Dat lot is de term duurzaamheid vaak beschoren. Het woord milieu komt helemaal niet voor. Dit getuigt in onze ogen niet van de belangrijke verantwoordelijkheid van het Haags gemeentebestuur inzake duurzaamheid. De aantasting van natuur en milieu heeft een grote negatieve invloed op de kwaliteit van het bestaan van de Haagse bevolking. Er lijkt nog een lange weg te gaan voordat duurzaamheid integraal in ontwikkelings- en bouwplannen zal zijn opgenomen. Dit ondanks de oprichting van de interne Stuurgroep Duurzaamheid van de gemeente waarin vijf wethouders, waaronder de wethouder van ROSV, het op zich genomen hebben hun beleid en de uitvoering daarvan te verduurzamen. Deze nota is deze Stuurgroep blijkbaar niet gepasseerd.

De plannen in de woonvisie zijn niet alleen schadelijk voor het milieu, maar ook voor de positie van de lagere inkomensgroepen. De concept Woonvisie 2020 is geschreven vanuit de in Den Haag heersende cultuur van sloop en nieuwbouw, waarbij men denkt de complexe sociaal-culturele problematiek in bepaalde buurten met fysieke ingrepen grotendeels te kunnen oplossen. Dit idee berust op een ernstige misvatting. Als de plannen in de woonvisie worden uitgevoerd, worden tienduizenden goedkope en bouwtechnisch goede of zeker niet slechte huurwoningen gesloopt. Dit zal binnen een aantal wijken in Den Haag, met name in Zuidwest, leiden tot verdringing door hogere inkomensgroepen van lagere inkomensgroepen die nu daar nog betaalbaar kunnen wonen. Het is volkomen onduidelijk waar die lagere inkomensgroepen vervolgens moeten gaan wonen. De aanname waarvan deze woonvisie uitgaat, dat in 2020 behoorlijk wat meer Hagenaars dan nu tot de hogere inkomensgroepen zullen behoren, getuigt namelijk van een ongerechtvaardigd economisch optimisme.

Het is hard nodig dat er vanaf nu een integrale visie op de Haagse volkshuisvesting ontwikkeld wordt en dat niet alleen vanuit de bestuurlijke torens aan het Spui, maar samen met onder meer betrokken bewoners en milieuorganisaties. Woningbouwcorporaties en de Kamer van Koophandel zijn meestal wel in een eerder stadium betrokken. De huidige bouw- en sloopplannen zouden grotendeels opgeschort moeten worden, niet alleen om de plannen aan te passen aan de gewijzigde economische realiteit, maar ook om ruimte te maken voor de gezamenlijke ontwikkeling van die visie. Als deze plannen wel ten uitvoer worden gebracht dan vormt dit een bedreiging van de inkomenspositie van een grote groep Hagenaars en is de kans groot dat Den Haag met een behoorlijke voorraad onverkoopbare woningen in het duurdere segment komt te zitten. Het te bouwen volume kantoren bijvoorbeeld is onder meer op basis van de huidige economische ontwikkelingen wel sterk naar beneden bijgesteld.

Het is vanzelfsprekend een goede zaak dat Den Haag economisch hoogwaardige (internationale) werkgelegenheid wil aantrekken en voor toekomstige en huidige koopkrachtige werknemers een aantrekkelijke woonklimaat wil scheppen. Dat is goed voor de lokale economie. Maar het is per definitie ook zo dat een grote stad als Den Haag aantrekkelijk is voor de lagere inkomensgroepen. Dat brengt nu eenmaal een soms forse sociaal-culturele problematiek met zich mee. Laten we er daarom voor zorgen, bij goed of minder economisch tij, dat deze relatief grote groep Hagenaars die het een stuk minder heeft, in de eigen stad betaalbaar kan blijven wonen. Dat kan daarnaast door voor hen echt investeren in leefbare en duurzame wijken. De dynamiek van een grote stad is onlosmakelijk verbonden met de positie en cultuur en de uitingen daarvan van groepen die nu nog onder aan de maatschappelijke ladder staan. Zij zijn van die stad een onmisbaar onderdeel.

Inleiding

Bouwen en wonen hebben grote gevolgen voor natuur en milieu. Dat is bijna per definitie zo. Hoe groot die gevolgen zijn, is sterk afhankelijk van hoe er gebouwd wordt. Dat dit binnen ecologische randvoorwaarden gebeurt, is van wezenlijk belang. Het gaat immers om zulke basale zaken als een stabiel klimaat, een beschermende ozonlaag, voldoende en schoon drinkwater, gezonde lucht en niet vergiftigde landbouwgrond voor voldoende en gezond voedsel. Zaken die elke Hagenaar, nu en meer nog in de toekomst, raken in de kern van zijn bestaan. Om ervoor te zorgen dat voldoende rekening wordt gehouden met die belangen, is een integrale en duurzame benadering nodig waarbij volkshuisvestingsaspecten, sociale belangen, economische belangen en ecologische belangen in hun onderlinge verwevenheid geanalyseerd en gewogen worden. Het Haags Milieucentrum heeft vanuit een dergelijke benadering de concept Woonvisie 2020 van de gemeente Den Haag tegen het licht gehouden.

Economie en (on)betaalbaar wonen

Hoe de Nederlandse economie er in 2020 voorstaat is gissen, maar op dit moment floreert deze bepaald niet. De verwachting is dat de huidige recessie voorlopig zal aanhouden. Alleen al in Den Haag dreigen 17.000 ambtenaren hun baan te verliezen en zullen er vanuit het Rijk veel minder opdrachten aan Haagse particuliere bureautjes verstrekt worden. Vanuit deze verwachtingen is het onbegrijpelijk dat in de voorliggende woonvisie geen rekening gehouden is met de economische ontwikkeling van de laatste vijf jaar. De nota is daardoor nogal gedateerd en gebaseerd op al te rooskleurige groeiscenario's. Nu die rooskleurige scenario's ter discussie staan, werpt dit een heel ander licht op beweringen in de nota, dat er "een grote groep incourante woningen bestaat", dat "er een afname van 15% van de lage inkomensgroepen zal plaatsvinden', dat er "voldoende woningen voor de doelgroep zijn", dat er "een (theoretisch) overschot van 15.000 goedkope woningen anno 2000 bestaat" en dat "op termijn het aanbod de vraag aan goedkope woningen zal overschrijden"'. Het zijn beweringen op basis van schijnzekerheden.

Een van de gevolgen van die recente economische ontwikkelingen is dat mensen hun woonwensen aanpassen aan hun inkomstenverwachting voor de komende jaren. Er bestaat in Nederland niet zozeer een absolute woningnood, maar met name een kwalitatieve woningnood. Die is zeer conjunctuurgevoelig. We zien dan ook dat op dit moment de vraag naar goedkope huurwoningen flink aantrekt. Ook in Den Haag staan tientallen mensen in de rij voor een huurwoning en lopen de wachttijden enorm op. Waarom worden deze cijfers in deze nota niet genoemd? Maar ook al voordat de economie inzakte waren heel wat Hagenaars aangewezen op een goedkope huurwoning of een wat duurdere met huursubsidie. Domweg omdat er voor hen anders niet voldoende geld overblijft om van te leven. Een huur tot 470 euro staat momenteel als goedkoop te boek. Wat is de Haagse definitie van betaalbaar wonen voor de laagste inkomensgroepen? Waarom staat er in de woonvisie geen analyse van de woonlastenproblematiek waarin mensen steeds meer moeten betalen voor het wonen en dus moeten bezuinigen op andere primaire levensbehoeften? De ontwikkelingen op het gebied van de huursubsidie dienen daarbij meegewogen te worden. Een woonvisie tot 2020 dient, bij goed en slecht economisch tij, uit te gaan van het op peil houden van een behoorlijke voorraad betaalbare huurwoningen voor een groter wordende groep Hagenaars.

Indien de plannen die in de woonvisie worden ontvouwd en waarvan de realisatie voor een deel al volop bezig is, allemaal worden gerealiseerd, dan blijft er van de voorraad betaalbare huurwoningen bitter weinig over. Een flink aantal wijken, met name die wijken die een dergelijke voorraad woningen bergen zoals Moerwijk, Morgenstond en Bouwlust, dienen volgens de woonvisie op de schop genomen te worden in het kader van de zogeheten "herstructurering" met het doel menging van verschillende inkomensgroepen door het bouwen van verschillende prijsklassen koopwoningen en van verschillende prijsklassen huurwoningen in het bezit van woningcorporaties. De woonvisie behelst vervolgens plannen voor grootschalige sloop van vele tienduizenden betaalbare huurwoningen. Alleen al in Den Haag Zuidwest staan er van de 30.000 woningen 16.000 op de slooplijst. Daarvan zullen ongetwijfeld de laagste inkomensgroepen de dupe worden.

Ook gokt de nota heel sterk op doorstroming van de zogeheten scheefwoner (iemand die een te klein deel van hun inkomen verwoont), zonder dat daarvoor effectieve instrumenten bestaan. Bovendien dragen scheefwoners wel bij aan de beleden doelstelling van naar inkomen gemengde wijken.

Duurzaamheid de dupe

De economie mag er dan niet best voorstaan, het milieu staat er ronduit beroerd voor. De roofbouw die elke dag op het milieu gepleegd wordt is groot. Op wat langere termijn is dit waarschijnlijk de grootste bedreiging voor de kwaliteit van het bestaan van alle Hagenaars. Dit kan niet vaak genoeg gezegd worden. Hier doen wij dat maar één keer.

Uitgaande van de belangen van het milieu is het Haags Milieucentrum zeker niet tegen nieuwbouw als deze echt nodig is. Nieuwe woningen kunnen een stuk duurzamer gebouwd worden dan vroeger. Zo worden er nu bijvoorbeeld zeer energiezuinige woningen gebouwd onder meer door gebruik te maken van lage temperatuursverwarming, warmtepompen en warmtekoude-opslag. De bewoners zijn meestal zeer tevreden. Als de nota zo sterk woonconsumentenvoorkeuren centraal stelt, dan is dit een goed voorbeeld van een een win-win situatie. Maar ook bestaande woningen kunnen gerenoveerd, samengevoegd of anderszins herontwikkeld worden, waarbij zeer grote milieuwinst valt te halen (zie voetnoot).

Sloop en nieuwbouw betekenen echter een grote aanslag op het milieu zowel wat betreft de productie van nieuwe grondstoffen als de verwerking daarvan tot hoogwaardige bouwmaterialen en gebouwen. Veel opdrachtgevers en bouwers hebben geen idee van bijvoorbeeld de enorme hoeveelheden energie en water die daarvoor vereist zijn. Dit geldt overigens ook voor het recyclen van gebruikte materialen. Altijd nog beter dan het gebruik van nieuwe materialen, maar recycling is alles behalve milieuvriendelijk te noemen. Anders ligt dat met hergebruik van materialen, wat mogelijk is door verantwoord te slopen.

Daarom is het kwalitatief goed op peil houden en verbeteren van de bestaande woningvoorraad in de visie van het Haags Milieucentrum niet alleen een zegen voor de lagere inkomens onder de Haagse burgers, maar tevens een zegen voor het milieu. In de woonvisie lijkt men alles te doen om de bestaande woningvoorraad, of deze bouwtechnisch nu in orde is of niet, te kunnen slopen voor nieuwbouw. En vervolgens doet men er niets aan om die nieuwe woningen en inrichting van nieuwe wijken zo duurzaam mogelijk te realiseren. Hoewel het Haags Milieucentrum zich ervan bewust is dat je grote woorden niet te vaak moet gebruiken, is dit rampzalig voor het milieu. In de bijna 80 bladzijden tellende woonvisie staat letterlijk geen woord over het duurzaam renoveren of samenvoegen van woningen of het compact en duurzaam terugbouwen van woningen. Dat betekent dat de gemeente haar eigen doelstellingen en haar bijzondere verantwoordelijkheid wat dit betreft niet serieus neemt. Als er ergens kansen liggen om duurzaamheid echt te bevorderen, en als er ergens kansen liggen om het eigen beleid van een CO2-neutrale stad inhoud te geven, dan is het hier.

Voetnoot:
Uit het project " Duurzame herstructurering van Zuidwest" van het Haags Milieucentrum blijkt dat de milieuwinst van renovatie/samenvoegen/optoppen/opplussen/uitplinten van woningen nooit goed is onderzocht ten opzichte van sloop en vervangende nieuwbouw. Er zijn slechts speculatieve aannames gedaan en het beleid is grotendeels gebaseerd op simpele kosten/baten sommetjes, waarin bijvoorbeeld de externe milieukosten van sloop niet zijn berekend. Bij een aantal betrokkenen, waaronder een woningcorporatie, bleek de bereidheid te bestaan dit gedegen te onderzoeken. Het onderzoek van het Haags Milieucentrum via prof. A.Thomsen met studenten van de TU Delft kan hierin een start zijn. De gemeente Den Haag zou samen met andere steden dit onderzoek kunnen entameren. Het is tenslotte een landelijke problematiek, waarbij opvalt dat veel steden hun sloopambities drastisch hebben bijgesteld, terwijl in Den Haag het sloopvolume juist toeneemt. Er bestaan in Den Haag geslaagde voorbeelden van samenvoeging van woningen (Kuinrestraat, Hof Loevestijn) waarover de corporatie en de bewoners tevreden zijn. Deze geslaagde voorbeelden kunnen onderzocht worden op hun milieuvoordelen in de hele productieketen ten opzichte van sloop en vervangende nieuwbouw.

Vitale lokale economie

Nu hebben we twee belangen, milieubelangen en sociale belangen, kort de revue laten passeren. Hoe zit het nu met de lokale economische belangen, want die mogen voor die zo gewenste vitale en duurzame stad zeker niet verwaarloosd worden. Wat de economie betreft doet de woonvisie het beter doordat de opstellers koopkrachtige mensen die vaak wel werken in de stad ook aan de stad wil binden door te bouwen naar hun woonwensen. Het is voor de lokale economie natuurlijk een zegen als mensen daar niet alleen hun geld verdienen, maar ook besteden. Bovendien krijgt de gemeente via een aantal belastingen op deze manier ook het nodige financiële middelen binnen.

Of dat lukt door verspreiding in de stad door herstructurering van het woningcorporatiebezit, is echter zeer de vraag. De omliggende gemeenten zitten ondertussen ook niet stil en zetten hun poorten wagenwijd open voor deze interessante groep door ook voor hen te bouwen. Hier is sprake van een flinke concurrentieslag. Heeft Den Haag hier de beste kaarten? Indien alle of een groot deel van de verschillende bouwplannen worden gerealiseerd, zal de gemeente die het niet lukt om de hogere inkomens aan te trekken met dure onverkoopbare of onverhuurbare huizen blijven zitten. En dit is juist weer slecht voor de lokale economie. Bij de kantorenmarkt heeft de economische recessie wel onmiddellijk geleid tot een bijstelling van het te realiseren volume aan kantoren. Het is niet meer dan logisch dat ook de plannen voor het realiseren van duurdere woningen bijgesteld zullen moeten worden. Buiten Den Haag gebeurt dat ook al.

Grootschalige sloop versus kwaliteitsverbetering

De belangrijkste vraag is natuurlijk of die volgens de woonvisie noodzakelijke grootschalige sloop van vele tienduizenden woningen wel noodzakelijk of gewenst is. Laten we voor de beantwoording van deze vraag eens terugkijken naar de herstructurering van de Schilderswijk. De slechte fundering besliste daar alle discussies over renovatie versus sloop. Bovendien was de bouwtechnische staat van vele woningen slecht, onder meer door speculatie in combinatie met het verwaarlozen van onderhoud. Wie kent nog de op muren gekalkte leuze: (Sc)Hilderswijk vanwege de grote huizenspeculant Hilders? Deze leek meer invloed te hebben op de ontwikkelingen in de Schilderswijk dan het gemeentebestuur. Er werd toen weinig ondernomen tegen zijn speculatiepraktijken die tot verkrotting leidden. Daarom: Renovatie, geen Speculatie! Het tij was echter niet te keren en funderingshersteltechnieken waren nog weinig ontwikkeld. Grootschalige sloop en renovatie was hier dus een goede zaak en dat bood tevens kansen om een forse kwaliteitsslag te maken. Over de uitvoering daarvan valt te twisten, maar voor dit soort wijken is herstructurering bedoeld.

Dit kan moeilijk gezegd worden van wijken die de woningen herbergen die nu op de rol staan om gesloopt te gaan worden. De situatie is daar totaal anders dan die in de Schilderswijk van 20 tot 30 jaar geleden. Eenieder die zelf poolshoogte gaat nemen in die wijken ziet een totaal ander beeld. Hier gaat het meestal om goede en goed onderhouden woningen in keurige straten. Daarnaast ziet men minder fraaie straten met op zich nog goede of te verbeteren woningen. Delegaties uit het buitenland die op bezoek komen en deze wijken zien, begrijpen absoluut niet waarom deze op de schop moeten. Wat wel duidelijk te zien is, is dat in een aantal wijken en straten betrokkenheid van de bewoners bij hun woonomgeving node wordt gemist. Zij laten hun woonomgeving verloederen. Maar hier wordt niet alleen betrokkenheid van bewoners gemist. Ook de betrokkenheid van de gemeente wordt node gemist. Er is geen sprake van een actief ingrijpende overheid die heldere kaders en regels stelt en deze vervolgens ook handhaaft.

Naast de bewoners zelf heeft niet alleen de gemeente hier een duidelijke verantwoordelijkheid. De woningcorporaties hebben die verantwoordelijkheid net zo goed. Zij moesten weliswaar op eigen benen gaan staan, wat andere bedrijfseconomische eisen aan hen stelde. Er moet nu eenmaal genoeg geld binnenkomen om het bezit te kunnen onderhouden. Dit betekent echter niet dat zij net als projectontwikkelaars louter naar winst zouden moeten streven. Van oudsher hadden en hebben zij ook een sociale verantwoordelijkheid. Zij zouden dan ook intensiever kunnen investeren in sociaal beheer. En op langere termijn blijkt dat meestal ook economisch rendabel te zijn. Daarnaast zijn er wellicht mogelijkheden voor zorgvuldige inplaatsing wanneer het gaat om probleemgezinnen. Dit is terecht een gevoelige discussie want het is en groot goed dat er geen discriminatie plaatsvindt bij woningtoewijzing. Maar in een aantal gevallen kan men haast van tevoren weten dat de inplaatsing van bepaalde gezinnen in bepaalde buurten tot grote problemen zal leiden.

Hoe dan ook, doordat er niet voldoende geïnvesteerd is in sociaal beheer en sociale veiligheid, werd het van kwaad tot erger. Bewoners die ooit betrokken waren haakten af, want zonder regels en dwang, zonder steun in de rug van een alerte overheid, is tegen een bepaalde mentaliteit van andere bewoners geen kruid gewassen. Het effect bijvoorbeeld van campagnes die oproepen tot gedragsverandering is hier verwaarloosbaar. Dat verander je ook niet met fysieke ingrepen zoals het bouwen van wijken voor de rijkeren ten koste van wijken voor de armeren, die dus vervolgens moeten wijken voor de rijken.

De belangrijkste vraag is dat als er zoveel betaalbare huurwoningen gesloopt gaan worden, waar moeten vervolgens al die mensen met een lage beurs naar toe? Het overgrote deel van de woningen die na sloop teruggebouwd worden zal voor hen namelijk onbetaalbaar zijn. Overal ter wereld zijn het juist de grote steden die de meest (kans)arme mensen aantrekken, Den Haag is hierop heus geen uitzondering, zal dat niet worden en moet dat ook niet willen zijn. Omdat Den Haag als enige grote stad geen universiteitsstad is, mist het ook nog de studenten die normaal de economische en culturele verbinding tussen rijk en arm bevorderen. Ook zijn de meeste bewoners in bijvoorbeeld Den Haag Zuidwest niet ontevreden over hun woning en woonomgeving. Ongetwijfeld willen de huidige bewoners, net als de meeste Nederlanders, beter wonen dan hun portemonnee toelaat, maar in de praktijk verhuizen zij net zo vaak als mensen in het Statenkwartier of de Vruchtenbuurt.

Redenen om te willen slopen

Waarom dan toch die grootschalige sloopplannen? Er zijn drie dominante redenen die de nota zelf noemt waarom daarvoor gekozen wordt. Bij alle drie vallen grote vraagtekens te zetten. Wij voegen daar nog een vierde aan toe.

1 Gewenste menging van verschillende inkomenscategorieën in de wijken en mogelijkheden voor doorstroming van scheefwoners

De woonvisie spreekt bij voortduring over de te eenzijdige samenstelling van een aantal wijken. Dit wordt gezien als de belangrijkste oorzaak van de sociale problematiek in die wijken. Menging door meer woningen te bouwen voor de categorie midden en hogere inkomens ziet men vervolgens als een belangrijke oplossing om deze wijken te revitaliseren en de sociaal-culturele problematiek te bestrijden. Dit is zoals hiervoor reeds betoogd een grove, maar helaas hardnekkige, misvatting. Mensen met dezelfde maatschappelijke status wonen namelijk meestal graag gezellig en vreedzaam bij elkaar. Dat geldt zowel voor de Vogelwijker als voor de Schilderswijker. Menging zal in de praktijk uitdraaien op het opdelen van een grote wijk in verschillende kleine buurtjes, buurten voor de rijken, buurten voor de middengroepen en buurten voor de arme(re)n. Wel zijn wij het er mee eens dat er binnen wijken een behoorlijk potentieel bestaat aan mensen die op de economische ladder gestegen zijn en die in hun wijk een betere en dus duurdere woning willen. Het is natuurlijk goed dat deze mensen daarvoor in hun wijk de mogelijkheid geboden krijgen.

Maar zonder daadwerkelijke investeringen in sociaal beheer en veiligheid zal het niet lang duren voordat die nieuwe buurten met sociale woningbouw, waar mensen komen te wonen die eerder hun omgeving lieten verloederen of daaraan actief meewerkten, er weer net zo verloederd uitzien. Er zijn grote sociale problemen, er is sprake van overlast, kleine criminaliteit en overlast veroorzakende huurders. De sociaal-culturele problematiek is complex. Oplossingen zijn niet zo maar even te geven. Belangrijk is, zoals eerder betoogd, goed toezicht. Daarop wordt door betrokken bewoners dan ook keer op keer bij de gemeente gehamerd. Zij vragen niet om de sloophamer, maar het serieus nemen van hun klachten en de oplossingen die zij vaak zelf aandragen. Als er geen oplossingen komen zullen vervolgens dure huizen in de buurt van deze delen van de wijk minder gewild en minder waard worden. En waarom heeft men het nooit over de te eenzijdige samenstelling van de Vogelwijk of Benoordenhout?

Een andere belangrijke kanttekening is namelijk dat het in de huidige praktijk wel meevalt met die eenzijdige samenstelling. Bezien vanuit verschillende culturen is er eerder juist sprake van een grote diversiteit, maar ook bezien vanuit inkomensklasse valt het wel mee. Van de huurders bij woningcorporaties bestaat maar liefst een derde deel uit scheefwoners. Indien deze zouden doorstromen naar duurdere huurwoningen, zoals de concept Woonvisie 2020 beoogt, dan doet dit eerder afbreuk aan dat zo gewenste gemengde wonen. Bovendien zijn er geen instrumenten om die doorstroming te realiseren.

2 Aanname dat in 2020 een woning van 50 m2 tot 60 m2 voor bijna niemand interessant is

Woningcorporaties bezitten nogal wat woningen van rond de 50 - 60 m2 Deze zijn volgens hen in de toekomst onverhuurbaar. Als dat zo is moeten er natuurlijk maatregelen genomen worden, want niemand heeft baat bij een grote voorraad onverhuurbare woningen die kostbare grond in beslag nemen. Maar behalve dat niemand weet hoe de economie er in 2020 voorstaat, zijn er vier zaken die we daarbij dienen te bedenken. Ten eerste trekt de huurmarkt voor goedkope en dus kleinere woningen juist aan. Ten tweede zijn er ook heel wat starters en studenten voor wie een dergelijke woning prima voldoet. Ten derde is een goedkope huur ook een kwaliteit. En tenslotte en het belangrijkste, woningen van nu nog 50 m2 kunnen samengevoegd worden met een andere woning van 50 m2 of zij kunnen groter gemaakt worden door er een etage op te bouwen. De technieken daarvoor worden steeds beter en goedkoper. Bovendien wordt het nog goedkoper als er meer ervaring komt met samenvoegen en opplussen door het gewoon meer te doen. Zo kunnen nu betaalbare woningen behouden en betaalbaar blijven.

3 Wens tot compacter bouwen in combinatie met groei naar een half miljoen inwoners en het op peil houden van voorzieningen

Door compact te bouwen meer mensen in de stad wonen -waaronder een flink aantal die wat te besteden hebben- allerlei voorzieningen van openbaar vervoer tot de bioscoop en van medische centra tot supermarkten intensiever gebruikt zullen worden. Deze worden zo rendabeler en kunnen dus in stand gehouden worden. Dat is een zegen voor de lokale economie en brengt ook de gemeente flink wat geld in het laatje.

Er is echter nog een andere belangrijke reden om compact te willen bouwen. Een kaderstellend gegeven in Nederland is de schaarste aan ruimte. Er liggen vanuit verschillende belangen tal van claims op hetzelfde gebied. Er is de afgelopen 20 jaar veel gebouwd in de open groene ruimte. Mensen worden zich in toenemende mate bewust van het belang van het behoud daarvan, niet alleen voor hun eigen beleving van het landschap, maar ook vanuit hun behoefte aan recreatie en niet in de laatste plaats vanuit zorg om natuur en milieu. Dit betekent dat er een opgave ligt om zo compact mogelijk te bouwen in onze stad, zodat er niet steeds weer zogeheten nieuwe uitleglocaties in de open groene ruimte nodig zijn, zoals de Vinexwijken, om te voldoen aan bijvoorbeeld de behoefte aan meer en ruimere woningen.

Het Haags Milieucentrum is dus een groot voorstander van compacter bouwen op een manier die de stad leefbaarder en duurzamer maakt. Maar bij de herstructurering in bijvoorbeeld Spoorwijk en in de plannen voor Zuidwest worden flink wat minder woningen teruggebouwd dan er daarvoor waren. De reden daarvoor is simpel. De teruggebouwde woningen zijn groter, en dat is ook logisch gezien de wens van mensen groter te wonen. Toch is het wel degelijk mogelijk om op locaties die daarvoor geschikt zijn compacter terug te bouwen. Buiten Den Haag zijn tal van voorbeelden van nieuwbouwprojecten van gestapelde bouw van vier of vijf woonlagen met lift die 120 wooneenheden per hectare (!) herbergen: het driedubbele (!) van de meeste Vinexlocaties. Maar ook in Den Haag heeft woonwijken die juist aantrekkelijk zijn voor de hogere inkomensgroepen zoals het Statenkwartier, Benoordenhout en delen van Bohemen met een hogere woondichtheid (n 40 - 60 woningen per hectare) dan die gerealiseerd wordt bij de herstructurering van Den Haag Zuidwest.
De ambities van Den Haag om te willen groeien naar 500.000 inwoners komt in de Woonvisie 2020 zomaar uit de lucht vallen. Nergens wordt onderbouwd waarom. Bovendien staat dit streven haaks op het afscheid dat de gemeente zelf neemt van de maakbare samenleving. Het staat ook haaks op de ongekende bezuinigen vanuit het landelijk bestuur en het dreigende ontslag van 17000 (!) in Den Haag woonachtige ambtenaren en kortingen op in Den Haag werkzame bureaus, met bijbehorende werkgelegenheid. Indien deze extra groeiambitie gerealiseerd zou kunnen worden zonder een nieuwe uitleglocatie aan te boren, dan heeft het Haags Milieucentrum daar geen bezwaar tegen. Dit betekent namelijk dat de groei in dat geval bereikt wordt via verdichting van de bestaande stad. In de nota wordt dan ook terecht gesteld, dat Den Haag moet kiezen voor stedelijk wonen met stedelijke voorzieningen.

De ontwikkeling bijvoorbeeld van Madestein met extreem lage dichtheden is hiermee niet in overeenstemming. Terecht schrijft de nota dat het een misverstand is, dat verdichting leidt tot lage kwaliteit. Een wijk die of pand dat met de nodige ingrepen en aanpassingen 3-4 eeuwen meegaat, is vanzelfsprekend het meest duurzaam. Echt duurzaam gebouwd huizen die veel langer meegaan leveren een groot economisch voordeel op. Daarom is het Haags Milieucentrum er een groot voorstander van de afschrijftermijn op duurzaam gebouwde huizen en gebouwen te verlengen van de huidige vijftig jaar naar zeker honderd jaar. De relatief geringe meerkosten die duurzaam bouwen met zich meebrengt kunnen daar gemakkelijk uit gefinancierd kunnen worden en er blijft dan zelfs geld over voor andere leuke dingen.

4 Bouwen en slopen is makkelijker, levert woningcorporaties meer op en nieuwe projecten ontwikkelen is leuker dan gewoon goed beheren

Het kwalitatief op peil houden van de bestaande woningvoorraad en deze waar mogelijk aanpassen aan nieuwe eisen en wensen is een proces dat veel overleg vergt met verschillende partijen, waaronder de bewoners. Dat wordt door veel beleidsmakers vaak als lastig ervaren. Dat kan dat inderdaad zijn, maar het is ook inspirerend en een uitdaging om samen met de bewoners, bedrijven, milieuorganisaties, corporaties en de gemeente na te denken over het bevorderen van een leefbare wijk met betaalbare woningen. Het is in ieder geval gemakkelijker om van achter het bureau en de tekentafel hele blokken huizen weg te retoucheren en daar nieuwe voor in te plannen.

Vanzelfsprekend is het voor woningcorporaties nodig inkomsten te genereren om hun onrendabele investeringen mee af te kunnen dekken. Bij de herstructurering van Den Haag Zuidwest worden bijvoorbeeld in tegenstelling tot Transvaal door de gemeente geen middelen ingezet uit het Investeringsfonds Stedelijke Vernieuwing en het geld moet toch ergens vandaan komen. Als dan bovendien allerlei projectontwikkelaars en bouwers staan te trappelen om te bouwen en nieuwe duurdere huizen ook meer geld opleveren voor zowel de woningcorporaties als de gemeente, dan is de verleiding groot het zo maar gewoon te doen.

Conclusie

Op basis van al deze argumenten is het Haags Milieucentrum van mening dat in de woonvisie veel te zwaar wordt ingezet op grootschalige sloop ten gunste van nieuwbouw. Dit ten koste van de lagere inkomensgroepen en natuur en milieu. Bovendien worden er bij het realiseren van nieuwe woningen grote kansen gemist om dit zo milieuvriendelijk mogelijk te doen. Dan hebben we het niet alleen over de duurzame bouw van de huizen zelf, maar ook over bijvoorbeeld binnenstedelijke waterberging en de productie van duurzame energie. Het werkelijk kunnen aanpakken van een complexe sociaal-culturele problematiek door fysieke ingrepen is een illusie.

Wij delen volop de ambitie van gemeente van de gemeente om binnen de stadsgrenzen meer woningen te bouwen die aan de wensen van mensen met een hoger inkomen voldoen. Ons advies om dat te realiseren is om met een stofkam door de hele stad te gaan op zoek naar locaties die daarvoor geschikt zijn. Met enige creativiteit zijn die volop te vinden zijn. Denk bijvoorbeeld aan weinig compacte bedrijventerreinen zoals delen van de Binckhorst, de locatie van de Norfolkline, de omgeving van station Moerwijk, de zone langs tramlijn 11, het braakliggende bedrijventerrein bij De Verademing, etcetera. Denk ook aan optoppen van bestaande huizen op mooie locaties zoals rond het Plein en op de platte huizen met aantrekkelijke woonomgeving in Benoordenhout en de Vruchtenbuurt.

Ook is het belangrijk om te komen tot vormen van solidariteit tussen de randgemeenten en Den Haag. In de randgemeenten wonen veel mensen uit de hogere inkomensgroepen die wel gebruik maken van de voorzieningen die Den Haag biedt bijvoorbeeld op het gebied van werk en scholing, op cultureel gebied en wat betreft de horeca. De grote gemeenten zouden daarnaast gezamenlijk het rijk zwaar aan moeten spreken op noodzakelijk extra investeringen in de grote steden omdat deze nu eenmaal per definitie meer (kans)armen herbergen en geconfronteerd worden met een zwaardere sociaal-culturele problematiek.

In deze woonvisie horen toetsbare milieudoelstellingen te staan met een analyse van de huidige praktijk van het duurzaam-bouwen-beleid inclusief knelpunten en oplossingen. Onze analyse is dat er weliswaar veel fraaie beleidsnota's zijn gemaakt, zelfs een checklist duurzaam bouwen is opgesteld, maar dat dit geen lijst is waarmee de mainstream in de bouw wordt gecheckt. De gemeente kan als opdrachtgever veel meer dan nu haar positie aanwenden om duurzaam bouwen te eisen en daarnaast zelf waar mogelijk het goede voorbeeld te geven zoals in het verleden bij Wateringse Veld en nu waarschijnlijk bij het stadsdeelkantoor Leidschenveen/Ypenburg. De lessen van fraaie voorbeeldprojecten op het gebied van duurzaamheid, die ook in Den Haag en in de regio zijn gerealiseerd, worden niet doorgetrokken tot de mainstream van de bouwactiviteiten. Dit terwijl uit de geslaagde projecten blijkt dat er veel milieuwinst valt te boeken.

Wij kunnen tot geen andere dan de harde conclusie komen dat het binnen de gemeente nog te zeer ontbreekt aan visie. Ook dat een van de nieuwe instrumenten om duurzaamheid in het beleid te bevorderen -de Stuurgroep en projectgroep Duurzaamheid- kennelijk gepasseerd is. Bij die ontwikkeling van een visie op de Haagse volkshuisvesting zou de gemeente, naast de expertise bij woningbouwcorporaties en het bedrijfsleven, meer en beter gebruik kunnen en moeten maken van de (ervarings)kennis bij bewoners en bij natuur- en milieuorganisaties. Het Haags Milieucentrum wil daaraan een bijdrage leveren. Dit doen wij al in onze projecten rond de duurzame herstructurering van Den Haag Zuidwest en duurzaam bouwen van het stadsdeelkantoor Leidschenveen/Ypenburg. Ook zijn wij bezig een gedragen groene visie op de inrichting van de Vlietzone te ontwikkelen (terzijde: in de nota wordt de Vlietzone twee keer genoemd als vestigingslocatie voor kantoren en bedrijven. In de bijgestelde kantorennota en de nieuwe visie van Haaglanden bleek dit echter niet realistisch te zijn. Op dit punt is de nota dus niet up to date).

Ten slotte; het is vanzelfsprekend een goede zaak dat Den Haag druk doende is economisch hoogwaardige werkgelegenheid aan te trekken en voor toekomstige en huidige koopkrachtige werknemers een aantrekkelijke woonklimaat te scheppen. Dat is goed voor de lokale economie. Maar het is per definitie ook zo dat een grote stad als Den Haag aantrekkelijk is voor de lagere inkomensgroepen. Dat brengt nu eenmaal een soms forse sociaal-culturele problematiek met zich mee. Laten we er ook voor zorgen dat deze relatief grote groep Hagenaars, die het een stuk minder heeft, in de eigen stad betaalbaar kan blijven wonen. Dit kan door ook voor hen echt te investeren in een leefbare en duurzame wijk. De dynamiek van een grote stad is onlosmakelijk verbonden met de positie, cultuur en de uitingen daarvan van groepen die nu nog onder aan de maatschappelijke ladder staan. Zij zijn van die stad een onmisbaar en te koesteren onderdeel.

Frans van der Steen

Link naar gemeentelijke nota:

http://www.denhaag.nl/Docs/dso/Woonvisie/woonvisie.pdf of anders via: http://www.denhaag.nl/smartsite.html?id=18450

Veel belangstelling voor opening nieuw onderkomen HMC

Hoe groot de nieuwe huisvesting van het Haags Milieucentrum (HMC) aan de Groot Hertoginnelaan 203 ook is, ze bleek nauwelijks toereikend om de toeloop op 1 april 2003 te kunnen bergen. Wethouder Ries Smits verrichte toen de openingshandeling door enkele ballonnen door te prikken.

Uiteraard ging het om gele en roze ballonnen, in overeenstemming met de kleuren die het nieuwe pand op deze regenachtige doch feestelijke dag domineerden. Niet toevallig ook de kleuren waarin de april-editie van Branding was opgemaakt, in het kader van de 'Riestyling' van ons magazine. De lezers die dat geel en roze wat teveel van het zoete vinden, kunnen zich troosten met de gedachte dat het hier een 1 april-grap betrof. Volgende keer wordt het blad weer in zijn vertrouwde groene en blauwe jasje gestoken. En de zoetgevooisde tonen van het redactionele commentaar betekenen absoluut niet dat er nooit meer hartige woorden gesproken zullen worden.

Nadat een levensgroot spekkie een exemplaar van de geRIEStylede Branding aan de wethouder aangeboden had, feliciteerde deze het HMC met de nieuwe behuizing. Smits zei te hopen dat de verhuizing van de Paviljoensgracht - waar het milieucentrum de begane grond deelde met de gemeentelijke dienst milieu-educatie - niet duidt op een verwijdering tussen het HMC en de gemeente. Van zijn kant is de bereidheid tot samenwerking zeker aanwezig, zo zei hij, en hij twijfelde er niet aan dat dit bij het Haags Milieucentrum ook zo is. Het HMC mag zijn rol als luis in de pels soms dan wat al te letterlijk opvatten, zo'n rol is wel nodig om het gemeentebestuur scherp te houden.

Opdat het HMC de gemeente niet uit het oog zou verliezen, bood de wethouder directeur Frans van der Steen een fraaie prent van het Spui aan, met daarop het stadhuis en de Nieuwe Kerk.

In zijn dankwoord gaf ook Van der Steen aan dat op veel terreinen samenwerking goed mogelijk is. De gemeente ontplooit een hoop goede initiatieven, maar er is in onze stad nog veel te doen op het gebied van duurzaamheid. Het Milieucentrum ziet de instelling van de gemeentelijke Stuurgroep Duurzaamheid met zijn onderdelen als een belangrijk initiatief op weg naar de zo gewenste Duurzame stad aan Zee. Het Centrum biedt zijn diensten van harte aan om alles tot een succes te maken.

Het Haags Milieucentrum dankt alle belangstellenden van harte voor hun komst en voor de mooie geschenken die het mocht ontvangen. Het hoopt in het goede milieu van de Groot Hertoginnelaan zijn goede werk voor het milieu nog lang te mogen verrichten.

Gelukkig beschouwde een groot aantal mensen de aankondiging van de opening niet als een 1-aprilgrap.

Prinsessen praten met bomen; wethouders met spekkies.

Het enige groen werd op deze eerste april gevormd door de plantaardige geschenken.

Wethouder Smits is óók trots op zijn werkplek.

Directeur Frans van der Steen: verantwoordelijk voor de eerste succesvolle lobby sinds de dualisering van het gemeentebestuur.

Autodate op Valentijnsdag Valentijnsdag was voor het Haags Milieucentrum het moment om Autodate (het met anderen delen van een auto) weer eens in de publieke belangstelling te zetten. Op vrijdag 14 februari boden wij wethouder Smits een Autodate met Eko-etentje voor twee bij Chez-Val aan. Ries Smits is behalve wethouder van Duurzaamheid ook wethouder van Nieuwe Gebieden. De problemen met het autoverkeer zijn groot in deze gebieden (Wateringse Veld, Ypenburg en Leidschenveen). Autodate biedt hiervoor een duurzame oplossing. Een eigen auto kost veel geld. Of je er in rijdt of niet, de vaste kosten gaan gewoon door. Gemiddeld staat een auto 23 uur per dag stil. Alleen betalen voor de tijd dat je de auto ook daadwerkelijk gebruikt is mogelijk als je de auto met anderen deelt. In veel gevallen ben je dan goedkoper uit, en je hoeft je niet te bekommeren over onderhoudt, verzekering, parkeerkosten en dergelijke. Een auto delen betekent ook minder auto's op de weg. En de praktijk leert dat met gedeeld autogebruik er ook minder autokilometers gemaakt worden. En dat is weer goed voor het milieu. Voor de consument die snel en gemakkelijk wil kunnen beschikken over een auto, zonder er zelf een te bezitten, zijn de laatste jaren interessante mogelijkheden voor gedeeld autogebruik ontwikkeld. Hiervoor wordt de naam 'Autodate' gebruikt. In Den Haag is GreenWheels de belangrijkste aanbieder met een groot gebruiksgemak. Er staat een auto in de buurt, je pleegt een telefoontje, je zwaait met je pasje langs de voorruit en daar ga je. En de boordcomputer houdt alles voor je bij. Je kan zelfs per kwartier huren. Links over Autodate: http://www.milieucentraal.nl/data/vervoer/domein_vervoer_set.html http://www.greenwheels.nl/ Autodate op Spuiplein Wethouder Ries Smits ontvangt Autodatesleutels en bon voor eko-etentje van HMC (Marc Beek) en GreenWheels (Jan Borghuis) Wethouder Ries Smits en Frans van der Steen kijken naar de toekomst