Dudok

De Derde Dinsdag, het milieucafé van Den Haag


Verslag 17 mei 2005 klik hier voor de column van Julius Pasgeld Demonstreren mag, zelfs als het om het Haags Milieucentrum gaat Op 10 mei werden drie mensen gearresteerd die op de hoek van de Lutherse Burgwal en de Prinsegracht aandacht vroegen voor de slechte luchtkwaliteit. Hun actiemiddelen: een alternatief verkeersbord en wat A4-tjes met uitleg, die aan voorbijgangers werden uitgedeeld. Toevallig passerende (?) ME'ers vroegen de betogers naar hun vergunning en vervolgens naar hun legitimatie. Een van de drie arrestanten was raadslid Joris Wijsmuller van de Haagse Stadspartij, die – anders dan Frans van der Steen van het Haags Milieucentrum – op die gedenkwaardige dinsdagmiddag wel degelijk identiteitspapieren bij zich had: zowel een paspoort als een rijbewijs. Hij weigerde echter om ze te tonen.
	*Wijsmuller*: "In de eerste plaats was het geen demonstratie, maar een eenvoudige folderactie. Ik ging alleen maar even kijken en mijn steun betuigen. Toen kwamen die ME'ers op ons aflopen en gingen naar onze vergunning vragen. Als raadslid discussieer ik wel vaker met Deetman over dit soort zaken en ik weet dat je voor zoiets géén vergunning nodig hebt. Dat heb ik ze laten weten. Toen gingen ze naar identiteitspapieren vragen, waartoe helemaal geen aanleiding was."
VVD-fractievoorzitter Sander Dekker heeft weinig consideratie met zijn collega-raadslid: "Als er om een identiteitsbewijs gevraagd wordt, moet je dat tonen. Het is bijzonder arrogant om je dan op je raadslidmaatschap te beroepen. En voor zo'n actie is dan wel geen vergunning nodig, maar je moet hem wel vier dagen van te voren aanmelden. Met die bepaling uit de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) heeft de gemeenteraad ingestemd."
	Alles goed en wel, maar heeft de politie wel terecht aan de betogers gevraagd om hun identiteitspapieren tevoorschijn te halen? Mr. Ineke van den Brûle, als advocate verbonden aan advocatenkantoor Prinsegracht 53, heeft daar zo haar twijfels over. "Als iemand vertelt wie hij is, is het niet altijd gerechtvaardigd om hem te vragen zich te legitimeren. Ik ken dit dossier niet, maar het was een vreedzame actie en er bestond geen vrees voor wanordelijkheden. Ook die aanmeldingsplicht is niet zo rigide en op zichzelf geen reden om tot arrestaties over te gaan." "Bij de politie en bij politici bestaat veel onduidelijkheid over de vrijheid van demonstratie. Een jaar geleden werden vier mensen die vegetarisch eten propageerden, in de boeien geslagen en vier dagen in de cel gezet. Tegenover een slagerij hadden ze een bord met 'Vlees is moord' neergezet en stonden ze brochures met vegetarische recepten uit te delen. De zaak diende vanmorgen voor de kantonrechter en die maakte korte metten met de aanklacht. En dat verbaasde me niet. In negen van de tien gevallen wordt de politie in dit soort zaken in het ongelijk gesteld."
De demonstranten in kwestie waren van de *Stichting Een Dier Een Vriend* en zitten in de zaal. Voorzitter Geoffrey Deckers is er zeker van dat er een bewust ontmoedigingsbeleid wordt gevoerd: "In het jaarverslag van de AIVD staat dat ze het mensen zo moeilijk mogelijk willen maken om te demonstreren. Wat hier gebeurt, maken onze zusterorganisaties in heel Europa niet mee. En die aanmeldplicht kan ook contraproductief zijn. Het kan leiden tot een soort hit-and-run-acties."
"Het is een typisch Haags geval", merkt Frans van der Steen op. "In alle vier de grote steden werd die dag actie voor schone lucht gevoerd. En alleen in Den Haag bemoeide de politie zich ermee."
Bert van Alphen, fractievoorzitter van GroenLinks, vindt dat Den Haag niet die kant uit moet gaan. Hij is niet tevreden met de manier waarop zijn reactie op de arrestaties door de Haagsche Courant was weergegeven - dit soort politieoptreden stuit hem juist tegen de borst. Het is de vraag of het niet structureel gaat worden. Voor Van den Brûle lijdt dat echter geen twijfel: "We gáán die kant niet uit, vanaf ongeveer 2000 zíjn we die kant al uitgegaan." VVD-fractievoorzitter Dekker betwijfelt of mensen zich daardoor wel uit het veld laten slaan. Worden mensen nou echt bang gemaakt? "Jazeker", weet Bert van Alphen. "Ik merk het om me heen, ook onder mijn leerlingen." (Van Alphen is als docent verbonden aan het Johan de Witt-college). "Ze zijn bang om zonder identiteitsbewijs de straat op te gaan en bang om in een groepje van drie of meer bij elkaar te staan."
Peter Bos, beleidsmedewerker van de Haagse Stadspartij en in de zaal aanwezig, vindt dat de raad moet ingrijpen. De demonstratievrijheid is in het geding. Bezoeker Hans Ouwejan (onder), tevens voorzitter van het actiecomité Haags Luchtalarm, denkt er net zo over. Er is sprake van een grijs gebied, vindt hij. Is het uitdelen van folders een manifestatie, zoals aanmeldplichtig wordt gesteld in de APV? De inzet van dit soort agenten – de zogeheten Parate Eenheid – werkt in situaties als deze alleen maar escalerend. Welk soort politieoptreden is gepast bij welke soort actie? Moet er niet een soort gedragscode komen? Mede-bezoeker Jos Hendriks (rechtsonder) wijst op de rechterlijke uitspraken waar Van den Brûle het over had. Die kunnen aanknopingspunten bieden.

Dekker en Van den Brûle zeggen beiden dit een goed punt te vinden. Iets waar presentator Stef de Niet zich in kan vinden. Het dragen van zo'n ME-uniform heeft forse sociaal-psychologische effecten, weet hij. Agenten moeten weten wat wel en wat niet door de beugel kan. In onze stad van recht en vrede mag je verwachten dat over dit soort zaken duidelijkheid bestaat en dat de raad erop toeziet dat het goed gaat. Dankzij Dekker, die zich nog even hardop afvraagt of de gemeente wel instellingen moet subsidiëren die demonstraties organiseren, gaat iedereen goedgeluimd, zij het enigszins verbijsterd, de pauze in.
Ook werd gediscussieerd over de mogelijke verplaatsing van de Amerikaanse ambassade. Over de esthetische kwaliteiten van het gebouw wordt verschillend gedacht, maar weinigen bestrijden dat de VS-diplomaten beter ergens anders hun métier kunnen gaan uitoefenen. Door de uitgebreide veiligheidsmaatregelen wordt het aanzien van het Voorhout fors geschaad.
	"Het Lange Voorhout is het mooiste stukje van Den Haag", vindt Wil Vonk, raadslid voor het CDA. "Nu lijkt het wel een stukje Irak." Ook Joris Wijsmuller van de Haagse Stadspartij denkt er zo over. "De ambassade neemt een hoop openbare ruimte in beslag, ruimte die van de Haagse burger is." VVD-fractievoorzitter Sander Dekker kan zich goed voorstellen dat de Amerikanen - zeker nu de ambassade te klein wordt - best bereid zijn om te vertrekken, maar dan wel naar een prestigieuze locatie als Clingendael. Dat is voor de VVD echter een slechte keus. Clingendael is een schitterend landgoed en ligt tegenover een woonwijk, wat het uit veiligheidsoogpunt ook niet optimaal maakt.
"Van alle mogelijkheden heeft het college van B&W de allerslechtste aangegeven", vindt Frits Prillevitz, voorzitter van de Algemene Vereniging voor Natuurbescherming (AVN). "De laatste twee jaar wordt het Haagse groen structureel bedreigd. Voor de AVN is de maat volledig vol. We vinden dat er in de Structuurvisie duidelijke keuzes moeten worden gemaakt waar ambassades gevestigd kunnen worden." Prillevitz neemt aan de tafel van het milieucafé een vrij aparte positie in. Niet alleen weet hij de schepping van architect Marcel Breuer te waarderen, ook heeft hij er niet echt bezwaar tegen als de ambassade erin blijft. Die kan eventueel uitbreiden door naastgelegen panden aan te kopen, of door ondergronds uit te breiden. De beveiliging zou stedenbouwkundig beter ingepast moeten worden. "Als Clingendael het enige alternatief is, laat de ambassade dan maar staan waar hij staat", vindt GroenLinks-fractievoorzitter Bert van Alphen. "Maar er zijn wel meer alternatieven. Zo hebben wij een weiland op landgoed Oosterbeek gesuggereerd, om de discussie aan te zwengelen. A.s. donderdag, 19 mei, organiseren we hierover een bijeenkomst in het Aloysius College."
	Zijn collega's delen de mening dat verplaatsing naar Clingendael onbespreekbaar is. Maar waarheen dan? Vanuit de zaal meldt Tom Pitstra van het Haags Milieucentrum dat hij met een aantal anderen de gesuggereerde alternatieven langsgefietst is. Hij heeft een voorkeur voor het rugbyterrein van HRC aan het Theo Mann-Bouwmeesterpad, "waar een blind paard geen schade kan aanrichten." Helaas. "De AVN heeft dat terrein een paar jaar geleden aangekaart als mogelijke vestigingsplaats voor de Internationale School", weet Frits Prillevitz te melden. "De gemeente heeft dat toen afgewezen." Er zal dus nog heel wat water onder de brug doorgevloeid zijn voordat de Hagenaar weer ongestoord over het Voorhout kan flaneren. En o ja, voor die geparkeerde auto's moet ook nog steeds een oplossing worden gevonden.

	Julius Pasgeld: Arresteer me dan! Het is niet de eerste keer dat er iemand in Den Haag wordt gearresteerd omdat-ie zijn bezorgdheid uit over een verontrustende ontwikkeling. Een tijdje geleden hadden we de Nederlandse slachtoffers die hun oorlogstrauma’s aan keizer Akihito kenbaar wilden maken toen die op bezoek was in Den Haag. Die mensen wensten uit de gond van hun hart dat de Japanse wreedheden nooit meer zouden plaatsvinden, maar werden op last van de burgemeester ingerekend omdat ze dat niet mochten wensen. Deetman maakte daar later weliswaar zijn excuses voor. Maar toch bleek hij er in genen dele iets van te hebben opgestoken.
Want even later, op 6 december 2003, werden er twee jonge mensen ingerekend die zich zorgen maakten over de negatieve aspecten van de almaar uitdijende consumptiemaatschappij. Zij deelden papieren zakken uit waarop stond: ‘Doe iets. Koop niets.’ Ook zij werden in naam van de burgemeester vanwege hun streven naar een wat humanere samenleving opgebracht. En nu weer. Tien mensen, daadwerkelijk begaan met een stad die bewijsbaar almaar viezer en viezer wordt, uitten afgelopen dinsdag 10 mei hun zorgen daarover door hun medemensen te voorzien een papiertje waarin enige verontrustende aspecten over verontreinigde lucht te lezen waren. En ja hoor. Ook zij werden ruw door de Mobiele Eenheid opgepakt en naar de cel afgevoerd. Als je je in Den Haag zorgen maakt over de toekomst van je kinderen heb je een vergunning en een legitimatie nodig om die zorgen te uiten. Als je je in Den Haag zorgen maakt om het steeds inhaliger en graaieriger gedrag van het bedrijfsleven heb je een vergunning en een legitimatie nodig om dat te mogen zeggen. Als je je in Den Haag zorgen maakt omdat de overheid haar eigen milieuregels met de voeten treedt als het haar uitkomt dan heb je een vergunning en een legitimatie nodig om dat te mogen zeggen. En waarom? Omdat de meeste Haagse gemeenteraadsleden in hun broek schijten. Ze schijten in hun broek omdat ze bang zijn dat weldenkende inwoners die hun mening waardig en rustig uitgespreken ineens zullen veranderen in tierende oproerkraaiers die het verkeer lamleggen en een onaanvaardbaar gevaar voor hun naasten riskeren. Nog een paar van zulke arrestaties als hierboven omschreven en je hebt inderdaad een mooie kans dat hun eigen schijtebroekerij werkelijkheid wordt. In Den Haag heb je dus een vergunning nodig voor het uitspreken van je mening. Een groot voorstander van die stelling is ook de fractievoorzitter van de PvdA Henk Kool. ‘Wie zijn billen brandt moet op de blaren zitten’, juichte hij toen hij vernam van de arrestatie van de mensen die zich zorgen om de vuile lucht rond de Veerkades hadden gemaakt. ‘Henk Kool is een tering-fascist’, meende een van degenen die werden opgebracht te moeten opmerken. Zelf zou ik me toch wat genuanceerder willen uitdrukken over Henk Kool. Ik zou zeggen dat Kool zijn geschiedenisboekje nog maar eens goed zou moeten doornemen. En dan vooral het hoofdstukje dat over Quisling en Seiss-Inquart gaat. En verder zou Henk Kool iedere keer als hij in de gemeenteraad zijn scheur opentrekt om zijn wankelmoedige mening ten gehore te brengen, daar eerst ook maar eens een vergunning voor moeten aanvragen. Wat toch, dames en heren, is in godsnaam het verschil tussen het uitdragen van een mening en en demonstratie? Dat je daarbij as over je hoofd uitstrooid? Dat je je zojuist uitgesproken woorden ook nog eens op papier zet en uitdeelt? Dat je bij het uitspreken van een mening tevens bereid bent een legitimatie te tonen? Dat je van te voren toestemming bij de gemeente hebt gevraagd om je mening te mogen uiten? Die kant gaat het dus wel op in Den Haag. Daarom, dames en heren, doe ik thans de volgende proef. Ik spreek hierbij in het openbaar de volgende mening uit: ‘Ik ben van mening, dat men in alle vrijheid en redelijkheid zijn of haar mening mag uiten zonder dat van te voren aan te melden of zich daarbij te hoeven legitimeren .’ Zo. Ik heb gezegd. Nu ook nog even de tekst uitdelen. En dan heb ik, in het hol van de leeuw nog wel, een strafbaar feit gepleegd. Want ik heb deze aktie van te voren niet aangemeld. Evenmin ben ik bereid mijn legitimatie te tonen als men mij hierom vraagt. Mevrouw Pasgeld zei nog toen ik haar van mijn plannen op de hoogte stelde: ‘Neem voor de zekerheid je tandenborstel maar mee’. En nou is het een van de twee. Of ze arresteren me. En dan is eens en vooral duidelijk geworden dat ze bij het stadsbestuur de grondwet niet respecteren. Of ze arresteren me niet. En dan is er toch mooi sprake van willekeur. Want waarom afgelopen dinsdag wel en nu niet? Nou. Kom op stelletje lafbekken daarboven! Ik heb zojuist een mening verkondigd! Arresteer me dan!
	Als dát nog geen uitlokking is: Julius Pasgeld deelt zijn op schrift gestelde mening uit aan iedere toevallige passant. Maar geen politie te bekennen, natuurlijk.