Morgen - donderdag 22 maart - wijdt de raadscommissie VBO een werkbespreking aan het boek 'What If?', een fraai vormgegeven 'ontwikkelingsgids voor de wijk het Oude Centrum gezien vanuit het voetgangersperspectief'. Van de samenstellers - bureau Beelding, Situ Architecten en Radiante - was architect en stedenbouwkundige Erik de Jong in het milieucafé aanwezig om een toelichting te geven.

"Wij missen een integrale, samenhangende visie op Het Oude Centrum. Op verzoek van de Haagse Stadspartij hebben we een visie puur vanuit de voetganger geschreven. Hiermee laten we zien wat voor mogelijkheden zouden ontstaan wanneer de voetganger ruim baan zou krijgen. De voetganger heeft decennialang veel terrein moeten prijsgeven, vooral aan de auto. Als je het stadhuis hier aan de voorkant verlaat, kom je nota bene in een expeditiestraat terecht! Wij suggereren om die om te vormen tot een wandelroute. Voor bevoorrading zouden dan venstertijden moeten worden ingesteld."

Het gaat nu inderdaad wat beter met de Grote Marktstraat, meent Molenaar. Maar dat komt door de herinrichting, nadat de meeste klachten via Fiets in de knel juist deze (autovrije!) straat betroffen. Het blijft echter een feit dat menging van deze twee langzaamverkeersstromen problemen oplevert. Het Buitenhof heeft nu ook een uniform wegdek gekregen, zodat voetgangers daar nu ook midden op de weg lopen. En de meeste voetgangers lopen in de binnenstad met een recreatief doel, terwijl fietsers ergens naartoe onderweg zijn. Voor voetgangers valt inderdaad een hoop te verbeteren, maar fietsers hebben nog altijd meer reden tot klagen, vindt hij.

Over naar het tweede onderwerp: de verrommeling van bedrijventerreinen en wat daartegen te doen.

Afgaande op wat hij erover zegt, moet dit voor Henk Kool, de Haagse wethouder van werkgelegenheid en economie, wel een hoofdpijndossier zijn. Ook hij kent die terreinen die door Julius Pasgeld zo treffend geschetst zijn. "Maar in de stad bevinden zich nu eenmaal bedrijven die je daar niet kunt hebben. Milieu-eisen zijn daarbij het belangrijkste obstakel. Tot en met milieucategorie 3 kan het nog, maar daarboven wordt het onmogelijk. Denk aan de Pametex. Probleem is echter wel dat randgemeenten ook niet zitten te wachten om een autosloperij binnen hun grenzen te halen. Toch wil je dat die bedrijven in de buurt blijven vanwege de werkgelegenheid."

Pieter van Genugten, hoofd Economische Zaken van het Stadsgewest Haaglanden, plaatst een relativerende kanttekening: "Hoewel die overlast ook subjectief is. Inwoners van Delft zijn zo ongeveer gehécht aan de geur van DSM!" Van Genugten merkt op dat Haaglanden zeker niet ongelimiteerd ruimte op bedrijventerreinen uitgeeft. Maar daarmee ontstaat het risico dat bedrijven de regio vaarwel zeggen.
Tijs Breuer van de Milieufederatie Zuid-Holland wijst erop dat op bedrijventerrein Forepark bedrijven zitten die óók in de stad gevestigd hadden kunnen worden. En zo kent hij meer voorbeelden van ondernemingen die uit de stad verdwijnen terwijl dat eigenlijk niet nodig zou zijn.

"Helemaal waar", vindt Kool. "In de Schilderswijk zaten veel bedrijfjes. Bij de stadsvernieuwing in de jaren '80 moesten die weg en veel ervan zijn compleet opgedoekt. Daarbij is veel werkgelegenheid verloren gegaan. Dat was fout. Dat gaan we anders doen en ik wil proberen die fouten uit het verleden ongedaan te maken. Maar het is lastig."
"Dat er woningen worden teruggebouwd waar eerst een bedrijf stond is niet vreemd, want woningen leveren meer op. En die bedrijven verdwijnen naar een plek buiten de stad, waar ze ruimte hebben om uit te breiden, geen last bezorgen aan omwonenden en waar ze ook nog eens goedkoper kunnen bouwen."

Kool staat een duidelijk beleid voor ogen: het faciliteren van bedrijven die daadwerkelijk bijdragen aan de werkgelegenheid en de mobiliteitsbehoefte niet vergroten. Opslag biedt geen meerwaarde. "Naarmate mensen minder opgeleid zijn, zijn ze minder mobiel", weet Kool. "En Den Haag heeft veel laaggeschoolde werkzoekenden. Ik probeer dus laagwaardige arbeid zo dicht mogelijk bij de stad te houden."

Tom Pitstra van het Haags Milieucentrum benadrukt tot slot het belang van dubbel ruimtegebruik en vraagt zich af of de gemeente daarnaar niet eens een studie moet laten doen. Hij wordt op zijn wenken bediend. "Met die studie zijn we nu bezig", meldt Henk Kool.

Tot zover deze discussie tussen mensen die het eigenlijk volkomen eens zijn: aan de aanwas van lelijke, rommelige bedrijventerreinen moet liever vandaag dan morgen een einde komen. En tegelijk weet iedereen dat dit bij gebrek aan regie wel een droombeeld zal blijven…

Het volgende milieucafé wordt gehouden op dinsdag 17 april. Zelfde tijd, zelfde plaats.

Ik zal u vanmiddag nu eens haarfijn, eerlijk en onverbloemd zeggen wat ik van de huidige bedrijventerreinen vind. Iedere keer denk ik dat we het lelijkste op dat gebied nu wel hebben gehad. Maar steeds als ik per ongeluk langs een nieuw bedrijventerrein kom, of, erger nog, erin verdwaal, laat ik mij opnieuw verrassen door een troosteloosheid, die mij nog droever stemt dan de vorige troosteloosheid. Iedere keer als ik per ongeluk langs een nieuw bedrijventerrein kom, of erger nog, erin verdwaal, laat ik mij opnieuw verrassen door een uitzichtloosheid die mij nog meer verstikt dan de vorige uitzichtloosheid. Iedere keer als ik per ongeluk langs een nieuw bedrijventerrein kom, of, erger nog, erin verdwaal, laat ik mij opnieuw verrassen door een geestelijke en culturele armoede, waarvan ik de aanwezigheid wellicht vermoedde in de hoofden van de wat minder ontwikkelde medemens, maar niet in die van architecten, opdrachtgevers en captains of industry.

Toch moeten er een opmerkelijke reeks onwaarschijnlijkheden vooraf zijn gegaan aan de oprichting van bedrijventerreinen.