DDD van 16 maart: Beleggingstip: lieslaarzen (of leaselaarzen)
klik hier voor de column van Julius Pasgeld

Bouwen voor de eeuwigheid hoeft in Den Haag niet meer het streven te zijn. Over een paar honderd jaar zullen de laatste bewoners westelijk Nederland verlaten hebben en zal dit gebied aan de golven ten prooi zijn gevallen. Althans, volgens een scenario dat weerkundige Huub Mizee (bekend van TV West) en CDA-Kamerlid Erik van Lith eendrachtig schetsten in De Derde Dinsdag in Dudok van 16 maart.

Oorzaak van de misère is de klimaatverandering, die nu ook in kringen van de Amerikaanse overheid niet meer ontkend lijkt te worden. Een rapport gemaakt in opdracht van het Amerikaanse ministerie van Defensie heeft immers onderzocht welke gevolgen die klimaatverandering zou kunnen hebben voor de internationale stabiliteit. De schrijvers schetsten een waar doemscenario: al in 2007 wordt onze zeewering door stormen verwoest en raken grote delen van Nederland ontvolkt. Nederlanders trekken massaal naar Spanje en Portugal. Toen uitlekte dat Hollywood-scenarioschrijvers bij de samenstelling betrokken waren boette het rapport aan geloofwaardigheid in, maar onzin is het absoluut niet, vindt Huub Mizee.

"Enkele duizenden jaren geleden werd de warme golfstroom afgebogen en werd het op het noordelijk halfrond heel koud", aldus de weerkundige. "Maar eerst werd het even heel warm. Wat de samenstellers van het rapport doen, is de huidige situatie vergelijken met wat zich toen heeft afgespeeld. Het rapport geeft dan wel een fictieve situatie weer, maar het zóu kunnen gebeuren. Juist als weerkundige weet ik hoe onvoorspelbaar verschijnselen kunnen zijn. Een gezaghebbend instituut als het Intergovernmental Panel on Climate Change voorspelt een temperatuurstijging van minimaal 1,5 graad, mogelijk oplopend tot 6,5 graad. Het is tekenend dat de zomer van 2003 de warmste was in vijfhonderd jaar. In Frankrijk zijn veel mensen overleden, dus het is echt nodig om beleid te ontwikkelen. Ik denk niet dat Nederlanders naar het zuiden zullen gaan. Eerder zullen mensen uit het zuiden hiernaartoe komen. Dat zie je nu al gebeuren met dieren en planten. Soorten uit warmere streken verwerven zich hier een plek."

De klimaatverandering was voor Hans Ouwejan, de tweede gast aan tafel, een belangrijke reden om binnen het CDA een landelijk duurzaamheidsberaad op te richten. De zeespiegel stijgt en Scheveningen wordt concreet bedreigd. De kustwering is er volgens het Amerikaanse rapport een halve meter te laag. Met alleen maar zandsuppletie redden we het niet. We moeten versneld overstappen op een milieuvriendelijke, gematigde economie met duurzame brandstoffen. We zouden kunnen denken aan road miles: mensen krijgen een maximaal aantal kilometers toegewezen dat ze per auto mogen afleggen. En voor vliegtuigen zou het principe van air miles omgekeerd kunnen worden: geen bonus op veel vliegen, maar juist een beperking.

Mizee is het er in grote lijnen mee eens, al tekent hij erbij aan dat het brandstofverbruik van auto's flink beïnvloed wordt door de aanwezigheid van airco's. En wat vliegen betreft: "Je vliegt al voor een tientje naar Londen. Mensen hebben een gigantische energiebehoefte. En de voorraden fossiele brandstoffen zijn nog zo groot dat er weinig werk gemaakt wordt van het zoeken naar alternatieven. Maar het enige wat we kunnen doen is fossiele brandstoffen zwaarder belasten. Desondanks moeten we meegaan met de veranderingen, want de CO2 die nu in de lucht zit blijft daar nog eeuwenlang zitten."

Heeft de Nederlandse regering een rampenscenario paraat, wil presentator Stef de Niet weten van het aanwezige CDA-Kamerlid Erik van Lith. Niet specifiek, aldus de parlementariër, maar het is de regering wel duidelijk dat de strijd tegen het wassende water op termijn niet te winnen is. Zandsuppletie biedt maar soelaas voor een termijn van vijf à tien jaar. Op termijn zou het kunnen dat in kustgebieden delen van woonwijken onbewoonbaar moeten worden verklaard. Callantsoog is een goed voorbeeld van een plek die op den duur onhoudbaar is.

Op verzoek van presentator Hans Pars wil weerman Mizee zich wel aan een voorspelling wagen: "Over 250 jaar ligt West-Nederland onder water."

Héél West-Nederland? Nee. De topetages van de nieuwe woontoren Het Strijkijzer aan het Rijswijkseplein zullen nog boven de jagende golven uitsteken, vooropgesteld dat het gebouw er dan nog staat. De bouw is onlangs begonnen.

Door middel van een Powerpoint-presentatie gaf Nico van den Berg van bureau AAArchitecten een beeld van hoe het Rijswijkseplein er over een tijdje uit zal zien. De nieuwe woontoren wordt 132 meter hoog en gaat 351 woningen bevatten, waaronder driehonderd studentenwoningen in 25 lagen. Op de onderste drie lagen komt een grand café en op de topetage een restaurant met uitzicht over Den Haag en de wijde omtrek. De zuidgevel is bekleed met zonnecellen.

Mooi, maar is zo'n gebouw nu een voorbeeld van compact bouwen, wilde presentator Pars weten. Met andere woorden, helpt het om te voorkomen dat we de groene ruimte rond Den Haag nog meer moeten gaan bebouwen.

Voor Van den Berg leidt dit geen twijfel. Zo'n groot programma op zo'n klein grondoppervlak is een goed voorbeeld van de compactestad-benadering. Hoogbouw was niet per se het uitgangspunt, maar het Rijswijkseplein heeft hoogbouw nodig om het goed vorm te kunnen geven. En om poortwerking te voorkomen moet het hoger worden dan de 'Struik' - de 'vlammende' studentenflat naar ontwerp van Carel Weeber en Peter Struijken, die een belangrijke overweging vormde om het Rijswijkseplein in 1996 te belonen met de Prix de P: de schandprijs voor 'liefdeloze, falende of soms gewetenloze' architectuur en stedenbouw.

De andere gast aan tafel, Peter Drijver van architectenbureau Scala, gelooft er niet in. Hij was lid van de Welstandscommissie toen het plan voor het eerst werd ingediend en vond het ook toen al niet geschikt voor het Rijswijkseplein. De gemeente Den Haag wil van de studentenbuurt een soort Quartier Latin maken, en dat roept toch meer associaties op met straatleven en terrassen dan met een woontoren. Drijver betwijfelt verder of een gebouw als dit bijdraagt aan de compacte stad, een principe dat hij heel belangrijk vindt. Dat Den Haag steeds verder uitdijt ten koste van het groen is heel erg, maar moet je mensen wegstoppen in torens terwijl de sjiek zich wel temidden van het groen kan vestigen?
Een gebouw als dit is gigantisch duur, alleen al vanwege veiligheidseisen. Onderzoeken hebben aangetoond dat boven vier, vijf woonlagen een woongebouw niet méér oplevert dan dat het kost. Een hoogte van vier, vijf lagen komt ook beter overeen met wat als 'de menselijke maat' ervaren wordt.

Is het Rijswijkseplein uit milieuoverwegingen niet de prettigste woonomgeving - de geluidshinder en de concentraties fijnstof zijn er bijzonder hoog - voor fietsers is de bouw van het Strijkijzer tenminste goed nieuws: volgens Van den Berg betekent de nieuwbouw een flinke reductie van de windoverlast die nu bij de 'Struik' gevaarlijke vormen kan aannemen.

Column Pasgeld: Vloedgolf

Onlangs heb ik beslag weten te leggen op een geluidsbandje waarop een interessante dialoog is te horen tussen twee hoge ambtenaren Europees Beleid van het Amerikaanse Pentagon. De gedachtewisseling tussen deze twee Amerikaanse topfunctionarissen spreekt min of meer vanzelf. Waar niet geheel duidelijk is wie er aan het woord is noem ik in de transcriptie die u nu voorgeschoteld krijgt, de ene ambtenaar gemakshalve John en de andere Bill.
John: Wat moeten we nou toch aan met die godverdomde Nederlanders? Nu hebben ze ook al dat Internationale Strafhof daar ergens in eh.. Hoe heet het? Den Haag? Je weet wel. Waar ook het Vredespaleis is. Ja. Den Haag geloof ik. Straks willen ze daar Amerikanen gaan berechten die iets verkeerds hebben gedaan. Amerikanen berechten!! Zijn ze daar godverdomme in Nederland helemaal van de pot gerukt! Wat doen we er aan?

Bill: (gedistingeerd, na wat gerinkel van glazen en enige schenkgeluiden): Wat doen we eraan? Wat doen we eraan? Gewoon, wat we altijd doen. We laten ze een toontje lager zingen door ze de stuipen op het lijf te jagen. Bang maken. Dat is vanouds het beproefde middel om de touwtjes in handen te houden.

John: Bang maken. Jawel. Maar hoe? Die Nederlanders zijn flink uit de kluiten gewassen. Die maak je niet zo gauw bang.
Bill: Ieder land heeft zijn zwakke punten. Dat hebben ze allemaal al jaren geleden uitgezocht bij de afdeling destabilisatie, destructie en demotivatie. En voor het geval ze er daar niet uitkomen kunnen we altijd nog voor advies terecht bij onze supergeheime afdeling ontregeling, ontreddering en ontmoediging. Bel díe maar even om advies.
(Geluid van piepjes en een zoemtoon) Ja. Hier John. Zeg. We doen hier net even een rondje Europees beleid. Kunnen jullie de zwakke punten van Nederland even voor ons ophoesten? Wat zeg je? Zijn jullie net druk met Spanje? Dat kan ik me voorstellen. Dat is op een godverdomde manier mooi misgegaan met ons beleid hè. Daar hebben we flink naast zitten kleunen. Wàt hoezo?… Nou, anders hadden die verdomde socialisten de verkiezingen in het afgelopen weekend toch nooit gewonnen? Nee. Nee. Ik wil nou even Nederland.
(Enkele seconden stilte. Er klinkt wat gekuch en wederom enig klokkend geluid)

Wat zeg je? Wáter? Angst voor wáter? Is dat het zwakke punt in Nederland? Hoezo ze weten dat zelf niet? Ze zijn het gewend om altijd onder de zeespiegel moeten leven? Ja. Daar zit wat in. Dus latent aanwezige, hevige angst voor water. Ondanks fiere spreuken zoals Luctor et Emergo en Je maintiendrai. Inderdaad. Die spreuken zijn niet voor niets ontstaan. Een soort fluiten in het donker als je bang bent. Ja. Ik denk dat we daar wel wat mee kunnen. Bedankt. En succes verder met Spanje hè.
(Geluid van piepjes van een toestel, waarschijnlijk een mobiele telefoon die wordt neergelegd op een bureau. Klokkende geluiden van vloeistof.)

John: Nou. Bij onze vrienden van Ontregeling en Ontreddering zeggen ze dat we het 't beste via een latente angst voor water kunnen spelen. Ik kan me daar wel in vinden. Als jij de afdeling destabilisatie en destructie nou even een rapportje laat maken over de stijging van de zeespiegel en ja, wat kunnen we nog meer bedenken om de Nederlanders eens flink te laten piepen in hun schoenen? Een vloedgolf? Een binnenkort te verwachten vloedgolf? Ja. We nemen een vloedgolf. Als jij je vriendjes bij voorlichting dat rapportje via de gebruikelijke Nederlandse kanalen laat uitlekken, met bron maar zonder achtergrondgegevens, komt het weer dik in orde.

Een Internationaal Strafhof! Wat denken die Nederlanders wel!
Bill: Okéé. Verder nog iets? Denemarken en Zwitserland stond toch ook op de agenda?
John: Nee. Denemarken tillen we zoals te doen gebruikelijk maar weer over de vakantie heen. En de Zwitsers schijten nog steeds vanzelf wel in hun broek zonder dat we ze bang hoeven te maken.
(Klokkend geluid van inschenken, van spontaan opklinkend gelach en van een geluid dat veel weg heeft van handen die enthousiast op de knieen slaan. Hier eindigt het bandje.)