Dudok

De Derde Dinsdag, het milieucafé van Den Haag

De volgende Derde Dinsdag is 20 september Tijd en plaats: van 17.00 tot 18.30 uur in Het Atrium, Spui 70, direct rechts van de ingang. Entree gratis.
Verslag 21 juni 2005 klik hier voor de column van Julius Pasgeld Durf en daadkracht in DDD Dwingen de huidige problemen rond luchtkwaliteit, leefbaarheid, klimaatverandering en zo meer, als gevolg van een uit de hand gelopen automobiliteit, niet tot een andere visie op mobiliteit? Dat was de vraag waarover zes politici zich op 21 juni bogen in milieucafé De Derde Dinsdag. Tot een vurig debat kwam het niet, daarvoor heerste op hoofdpunten te veel overeenstemming.
	"Ik bespeur een echte sense of urgency", concludeerde presentator Stef de Niet met grote tevredenheid. En die was er zelfs bij een partij als de VVD, die nog niet zo lang geleden toch als een echte autopartij bekend stond. Volgens milieuwoordvoerder Herman Wilmer had er al veel eerder ingegrepen moeten worden. "Er rijden nu zeven miljoen auto's in Nederland. De automobiliteit is hier de hoogste ter wereld: gemiddeld dertien kilometer per persoon per dag. Dat is tweemaal zo hoog als in Frankrijk en ook veel hoger dan in de VS, waar overigens veel meer gevlogen wordt. Als de voorspellingen kloppen, komen er nog 2 à 2,5 miljoen auto's bij." Behalve inzetten op goed openbaar vervoer wil Wilmer dat er een verkeerscirculatieplan komt, dat de gemeente haar eigen voertuigen op groene brandstoffen laat rijden en dit ook afdwingt in contracten met vervoerbedrijven. Van het stimuleren van het fietsgebruik heeft de VVD'er niet al te hoge verwachtingen: "Dan moet het niet te hard waaien. En het moet al helemáál niet regenen."
Provinciale-Statenlid Evert Keman (PvdA) ziet als het grote probleem de scheiding van wonen en werken. Die moeten weer dichter bij elkaar worden gebracht. Ruimtelijke ordening is daarvoor een middel, maar ook goed openbaar vervoer. Voor Keman is denkbaar dat er bij station Zoetermeer een Park en Ride-voorziening komt, waar forensen met bestemming Den Haag op de trein overstappen. In Rotterdam werkt Park en Ride goed, in Den Haag moet dan ook kunnen. Ook een mobiliteitsheffing (zoals de Londonse congestion charge) is voor Keman een reële optie.
	Raadslid Niek Roozenburg van GroenLinks benadrukt dat het van essentieel belang is dat de modal split verandert. Zijn partij heeft onlangs een nota over transferia het licht doen zien. Het moet aantrekkelijker worden om te kiezen voor een ander vervoermiddel voor de auto. De fietsvoorzieningen en het openbaar vervoer moeten beter, bedrijven moeten aan vervoersmanagement gaan doen. Daarna behoort het afsluiten van weggedeelten en het opheffen van parkeerplaatsen voor GroenLinks uitdrukkelijk tot de mogelijkheden. Enkele parkeergarages zouden kunnen worden uitgekocht en een andere bestemming kunnen krijgen.
Zijn PvdA-college *Tineke van Nimwegen* denkt er in grote lijnen net zo over: er moet een verkeerscirculatieplan komen en het openbaar vervoer moet beter en fijnmaziger. Als tramlijn 19 eenmaal gerealiseerd is, kun je gaan nadenken over belanghebbendenparkeren in Leidschenveen-Ypenburg.
	En ook Birgit Homan van de CDA-fractie heeft hoge verwachtingen van beter openbaar vervoer. Ze verwacht veel van Randstadrail, maar vreest dat mensen uit de auto krijgen een zaak van lange adem is. Wel moet er op korte termijn iets gebeuren om problematische situaties op het gebied van luchtkwaliteit aan te pakken. Het CDA zal dan ook eenrichtingsverkeer op de Veerkades voorstellen. Joris Wijsmuller van de Haagse Stadspartij vindt al dat gepraat over verkeerscirculatieplannen wel mooi, maar kiest voor een pragmatische opstelling: het moet gewoon onmogelijk gemaakt worden dat je met de auto overal kan komen. Hij is minder bang voor een verkeerschaos dan zijn tafelgenoten.
	Presentator Hans Pars mag graag de rol van advocaat van de duivel aannemen. Het OV is al decennia lang een aflaat voor de auto, brengt hij te berde. Het kost een godsvermogen, maar is het wel een oplossing? Herman Wilmer vindt die kosten wel meevallen, als je tenminste tijdig voorzieningen treft. Houd je niet van meet af aan rekening met OV en moet je naderhand alsnog voorzieningen aanbrengen, dan wordt het inderdaad een dure kwestie. In Duitse steden van enige omvang zorgen ze dat er trams rijden voordat een nieuwbouwwijk bewoond wordt, in Nederland moeten lokale bestuurders eindeloos onderhandelen met de rijksoverheid voor financiering van OV-verbindingen. Daardoor lopen we hier steeds jaren vertraging op. Dat lijkt alleen voorkomen te kunnen worden door de wet te wijzigen.
Dan is het woord aan de zaal. Een bewoonster van de Veerkades stelt de aantrekkelijkheid van de Grote Marktstraat aan de orde. Wat is eigenlijk de meerwaarde van die straat? Blokkers, Hema's, VenD's en Kruidvatten vind je overal. Waarom verplaatsen we het grootwinkelbedrijf niet gewoon in de richting van het Centraal Station? Wilmer vindt dat het Haagse centrum zich inderdaad meer moet onderscheiden. Het moet in architectonisch, artistiek of ander opzicht een pré hebben boven de perifere winkelgebieden, anders stappen mensen gewoon in hun auto om daar naartoe te rijden. Er moet dus in het centrum geïnvesteerd worden. En wat betreft de Veerkades: die vormen níet de meest vervuilde plek in Den Haag, dat is de Zuid-Hollandlaan.
Medisch milieukundige Wim Zwart-Voorspuij, aanwezig als toehoorder, is blij met de ferme taal van de politici achter de tafel. Alleen moet hij nog zien wat ervan terechtkomt als het op stemmen aankomt. Hij benadrukt dat 'zijn' GGD al sinds 1999 op de problemen van de Veerkades wijst, maar dat er toen niks kon vanwege de Parkeerroute. Een grote internationale organisatie heeft de GGD gevraagd of het gezien de luchtkwaliteit wel verantwoord is om zich in Den Haag te vestigen. Als de gemeente een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor internationale ondernemingen wil blijven, moet er dus echt iets gebeuren.
Vervolgens krijgt Anne Akerboom van de Zuid-Hollandse Milieufederatie (ZHM) het woord. Zij overhandigt alle sprekers 'De Tien voor Lucht', een top-10 van maatregelen voor gezonde lucht. Dit zijn maatregelen die gedestilleerd zijn uit de plannen van aanpak van acht gemeenten en door bureau CE zijn doorgerekend op effectiviteit. In het Haagse Plan van Aanpak luchtkwaliteit mist de ZHM effectieve maatregelen als beprijzing, emissievrije zones en meer aandacht voor de fiets.

	Na de pauze spitst de discussie zich toe op de luchtkwaliteit. Dit naar aanleiding van de update van het Plan van Aanpak waarover vandaag (22 juni) in twee raadscommissies gedebatteerd wordt. Aan tafel aangeschoven is Frans van der Steen, directeur van het Haags Milieucentrum. Hij vindt de update heel wat beter dan het oorspronkelijke plan. Maar toch mist hij nog enkele echte oplossingen, zoals een goed verkeerscirculatieplan met een autovrije binnenstad. Hij ondersteunt het voorstel van de Veerkadebewoners om het autoverkeer vanaf het Prins Bernhardviaduct te weren.
Birgit Homan van het CDA wil ook wel het doorgaand verkeer weren, maar vindt de tijd nog niet rijp om dat in die richting te doen. Daarvoor zijn eerst verkeerstechnische maatregelen nodig. Daarvoor is geen tijd meer, benadrukt Veerkadebewoner Joop Bolster, eveneens aan tafel aangeschoven. Het aantal dagen per jaar dat de norm voor fijn stof mag worden overschreden, is al bereikt. En dat terwijl het jaar pas halverwege is. Al het gemotoriseerde verkeer dat nu op de Veerkades rondrijdt, is in feite illegaal.
	Wat zou dan een oplossing kunnen zijn: een 'knip' in de Veerkades, zodat verkeer niet meer van de ene kant naar de andere kan rijden? Herman Wilmer is persoonlijk wel voor een knip, zij het niet per se op de Veerkades zelf. Zijn partij is echter nog niet zo ver, omdat die het tandpastatube-effect vreest: je weert het verkeer op één plek en daardoor neemt het op een andere plek toe. De VVD wil wel het verkeer weren dat niets op de Veerkades te zoeken heeft en wethouder Bruins moet voor het eind van het jaar met een voorstel daartoe komen.
	Joris Wijsmuller van de Haagse Stadspartij vindt dit koudwatervrees. Dat tandpastatube-effect doet zich maar in bescheiden mate voor. Uit ervaringen in andere gemeenten blijkt dat een groot deel van het verkeer 'verdampt' doordat mensen voor een andere vervoerswijze kiezen. Om verplaatsing van het probleem te voorkomen zouden parallelle routes ook afgesloten moeten worden. Tineke van Nimwegen meldt dat een knip ook voor de PvdA bespreekbaar is, mits door middel van een goed verkeerscirculatieplan wordt gewaarborgd dat de problemen zich niet verplaatsen. Wijsmuller vindt dat de tijd voor maatregelen is aangebroken. Uit het rapport 'Koopstromen in beeld' blijkt dat maar een kleine zestien procent van de bezoekers van de binnenstad per auto komt, dus dat zijn er niet eens zoveel. Dat kan wel zijn, vindt Wilmer, maar in Groningen is gebleken dat de afsluiting van de binnenstad een aantal marginale ondernemers de das omgedaan heeft. De nadelen van haastige stappen kunnen groter zijn dan de voordelen. We moeten wel zorgen dat de stad aantrekkelijk blijft, en dat is meer dan alleen een 'koopgoot'.
Tot slot is het woord weer aan de zaal. De heer Hendriks vindt dat iedereen die per auto over de Veerkades rijdt zich schuldig maakt aan 'doodslag op termijn' en Janneke van Beuzekom mist in de gemeentelijke plannen één belangrijk aspect: hoe zit het met de individuele verantwoordelijkheid van iedere burger? In de zomer slaat het milieucafé twee maanden over. De eerstkomende editie is op dinsdag 20 september, in de Week van de Vooruitgang.
Julius Pasgeld: Het valt allemaal reuze mee Ben ik nou gek geworden? Of is er een stelletje baasjes en bobo’s gek geworden. Volgens mij zat het zo: Met z’n allen hebben we een afspraak gemaakt. Een afspraak over de luchtvervuiling. Vraag me niet hoe het precies zit. Maar als lucht een samenstelling had van zusenzo dan was dat goede lucht. Dan was er met die lucht niks aan de hand. Maar als er in de lucht teveel van ditemmedat zat dan was dat vieze lucht. Dan moesten we ons schamen dat we er zo’n troep van hadden gemaakt en dan moesten we er alles aan doen om die lucht weer schoon te krijgen.
Nou. Thans blijkt dat we er een zooitje van hebben gemaakt. Foto’s van boven de dampkring genomen laten Nederland zien onder een betreurenswaardige laag vieze, geelgrauwe smurrie. Luchtmeters in Nederland geven aan dat dat de grens van wat we ooit met elkaar hebben afgesproken her en der reeds ruimschoots is gepasseerd. Ik hoef hier in dit gezelschap de Veerkades niet eens te noemen. Zelfs een paard met door de luchtverontreiniging ontstoken ogen kan zien dat het zolangzamerhand welletjes is. Maar wat gaan de baasjes en de bobo’s doen? In plaats van zich de eigen ogen uit het hoofd te schamen dat ze het zover hebben laten komen gaan ze als een stel geestelijk minvermogende kleuters zitten zeuren en marchanderen. Gaan ze smoezen en uitvluchten verzinnen. Ik geef een paar voorbeelden. ‘De meters staan lang niet overal in Den Haag en vooral daar waar niet wordt gemeten valt het allemaal reuze mee’. ‘De normen, die indertijd zijn gesteld zijn belachelijk streng. Een beetje economie kan daar niet op draaien. Dus moeten de normen in ons aller belang maar wat worden opgerekt en dat kan best, want eigenlijk valt het allemaal reuze mee’. ‘De techniek van de metingen is achterhaald. Als we nieuwe technieken op de metingen loslaten valt het allemaal reuze mee’. ‘We wisten het niet. Ondertussen hebben we andere afspraken gemaakt. Over nog meer bouwen enzo. Omdat we het niet wisten gaan die andere afspraken voor. Aan die andere afspraken moeten we ons nu eerst houden.’ ‘In Groningen is de lucht eigenlijk nog nog heel erg prima. Als je Groningen bij Den Haag telt vallen we gemiddeld nog ruim boven de grens. Eigenlijk valt het dus alemaal nog reuze mee’. ‘De economie gaat voor. Stel je voor als we straks minder kantoren hebben die leegstaan. Stel je voor als straks Nederland niet overal bedekt is met giga-stadions, HSL-trajecten en automusea! Wat moeten we dan? Nou? Nou? Wat moeten we dan?’ O ja. Die vergat ik nog. Stom van me. De belangrijkste smoes. Als blijkt, dat er straks echt geen rek meer in de luchtvervuilingsnormen zit, kunnen we als rasechte Nederlanders altijd nog gaan handelen. Handelen in schone lucht. Je verdeelt de schone lucht gewoon in quota. En dan subsidieer je Rottummeroog en Usquert in ruil voor een verschuiving van de norm op de Haagse Veerkades. Dan kunnen daar de bussen nog best een paar jaar blijven rijden. Je zal zien, heus, het valt allemaal reuze mee. En als dan blijkt dat het echt meezit kunnen we de infra-structuur rond Den Haag (en daarmee het bedrijfsleven) best wel weer opnieuw een flinke economische injectie geven. Dan leeft de conjunctuur weer op en kunnen we nog meer variaties aan heerlijke smikkeltoetjes in de vakken van de supermarkten leggen. En voor hen die dan blijven zeuren om een hap frisse lucht worden er nog meer speciale stoklopersintroductiearrangementen georganiseerd in onze prachtig aangeharkte recreatieparken. Dames en heren. Met deze, misschien hier en daar toch wat aangescherpte voorbeelden wil ik maar aantonen dat we in de algehele scheiding der geesten eindelijk weer eens duidelijk twee partijen kunnen onderscheiden. De ene partij vindt het zolangzamerhand wel welletjes en bedankt vriendelijk maar weerloos als altijd voor nog meer stoflongen, huideczeem, astma en bronchitis. De andere partij blijft smoesjes verzinnen om de economie een injectie te kunnen geven, om steden als Den Haag op de internationale kaart te krijgen en om nog meer infrastructuur en ander zinledig comfort in de strotten van het volk te kunnen duwen teneinde er zelf beter van te worden. Het lijkt er op, dames en heren, dat deze beide partijen steeds minder open staan voor elkaars argumenten. Het lijkt erop, dat deze onverzoenlijkheid der partijen steeds vaker wordt ingegeven door angst. Enerzijds angst voor milieurampen, voor ziekten, ja, zelfs angst voor het einde der tijden. En anderzijds is daar dan angst voor een lege portemonaie, angst voor de teloorgang van het consumentisme, angst dat er, vanwege de maatregelen die genomen moeten worden om de luchtverontreiniging het hoofd te bieden, straks nog maar drie soorten verwentoetjes in de schappen van de supermarkten staan in plaats van zevenentwintig. Ik dank u.