Derde Dinsdag Milieucafe

De Derde Dinsdag, het milieucafé van Den Haag


Verslag van 16 januari 2007: Met de tram naar het Klimaatcentrum klik hier voor de column van Julius Pasgeld	foto's: Henk Timmermans
De discussie in het milieucafé begon met een voorstel voor een klimaatcentrum, met één deelnemer die niet echt enthousiast was. Aan het eind van de discussie stonden er twéé centra in de steigers en was de skepsis grotendeels verdwenen. Maar eerst even terug naar het begin: het idee van Frans van der Steen van het Haags Milieucentrum om in deze stad een klimaatcentrum te openen.
"De wereld kent méér problemen, maar het klimaatprobleem is misschien wel het grootste van alle", aldus Van der Steen. Indachtig het credo Think local, act global, breekt de HMC-directeur een lans voor een voorlichtings-/bewustwordingscentrum op klimaatgebied. "Je moet mensen bij het vraagstuk betrekken door klimaat een gezicht te geven", is zijn overtuiging. "Daarvoor zou je een centrum moeten hebben dat geschikt is voor tentoonstellingen, filmvertoningen, een bibliotheek en dergelijke. De kop van het voormalige Norfolkterrein lijkt me daarvoor een goede plek."
Een plek die het centrum wel verplicht om zijn uiterste best te doen, constateert de nieuwe presentatrice, journaliste Aukje van Roessel, droogjes. Want als je faalt en de zeespiegel stijgt, word je daar als eerste verzwolgen!
	GroenLinks-raadslid Heleen Weening vindt de locatie goed gekozen en is ook heel enthousiast over het idee. "Een uitermate goed initiatief", merkt ze op. Het is heel belangrijk dat de Haagse bevolking zich bewust wordt van de klimaatproblematiek. Maar dat is niet alles. De gemeente Den Haag moet het ook verdíenen om hier zo'n centrum neer te mogen zetten. Ze zou zich met verregaande duurzaamheidsmaatregelen in de kijker moeten spelen. Er moeten hoge ambities op het gebied van duurzaamheid komen. Er gebeurt al het één en ander, maar het moet méér worden. En de uitstraling van zo'n centrum moet groter zijn dan alleen maar wat je fysiek vanaf het Norfolkterrein zou kunnen doen.
	CDA-raadslid Ries Smits is eveneens enthousiast. Als toenmalig wethouder duurzaamheid heeft hij in november 2005 op de internationale klimaatconferentie voorgesteld om Den Haag dé duurzaamheidsstad van de wereld te maken. Hij weet te vertellen dat het ministerie van Buitenlandse Zaken al met internationale organisaties praat over een duurzaamheidscentrum in Den Haag. Wat Smits betreft, zou het Haags Milieucentrum bij die gesprekken betrokken kunnen worden. Zijn visie is een VN-organisatie op duurzaamheidsgebied.
Het skeptische raadslid uit de inleiding is Joris Wijsmuller van de Haagse Stadspartij (helaas moest Bart de Liefde van de VVD verstek laten gaan, zodat we niet weten hoe hij erover denkt). Wijsmuller vindt het plan van Van der Steen wat te abstract. Waarom moet er een centrum komen, terwijl er via internet al zoveel mogelijk is en je veel meer mensen kunt bereiken? 'Bewustmaking van de burger' is hem te vaag. Er staan grote belangen op het spel. De biodiversiteit is in gevaar, het biologisch evenwicht raakt verstoord. De gemeente moet zich daaraan aanpassen, door bijvoorbeeld een ander maaibeheer. En waarom wordt OM Den Haag niet bij dit initiatief betrokken?
Van der Steen licht toe dat het klimaatcentrum dat hem voor ogen staat mensen ook heel gericht helpt energie te besparen. Huiseigenaren en huurders kunnen er bijvoorbeeld zien hoe ze hun huis beter kunnen isoleren, welke materialen daarvoor op de markt zijn. Dus niet alleen bewustwording, maar ook concrete ondersteuning. Eigenlijk zou iedere stad zo'n centrum moeten hebben, maar Den Haag zou voorop moeten lopen.
Zowel Smits als Weening ziet mogelijkheden voor een dergelijk centrum in de residentie, en ook Wijsmuller begint er wat in te zien. "Maar het moet natuurlijk gevestigd worden in een bestaand gebouw, als goed voorbeeld van hergebruik", merkt het HSP-raadslid op. "Ik stel voor: de oude rokerij." De naam OM Den Haag is al even genoemd. De voorzitter van deze duurzame ontwikkelingsmaatschappij, Doeke Eisma, is als bezoeker in de zaal aanwezig. "Waarom koos Bill Clinton tijdens zijn bezoek aan Nederland voor Rotterdam en niet voor Den Haag?, vraagt hij, met een stem waarin spijt doorklinkt. "Den Haag doet veel op klimaatgebied."
	Ook in de zaal zit Anton Hakemulder, voorzitter van de Haagse Koepel van bewonersorganisaties. "De Haagse Koepel vindt een klimaatcentrum heel belangrijk", stelt hij. "Je zou het drijvend kunnen maken, op een oud cruise-schip of zo." De laatste, schertsende vraag komt van presentator Stef de Niet zelf: wat is het adres van Noach?
De toekomst van het openbaar vervoer Als we de klimaatverandering binnen de perken willen houden, zal de uitstoot van CO2 omlaag moeten. Een manier om dat te bereiken, is minder auto rijden. En dat kan worden bereikt door beter openbaar vervoer. De gemeente Den Haag heeft onlangs plannen gemaakt om het aantal ov-gebruikers in 2020 met veertig procent te laten stijgen.
	Cor Bontje, hoofd van de gemeentelijke afdeling Verkeer en Vervoer, legt uit hoe dat gerealiseerd kan worden. Bij de planvorming heeft de gemeente aansluiting gezocht bij de Structuurvisie. Mogelijke maatregelen zijn het omzetten van drie tramlijnen (1, 9 en 11) in Randstadrail, vrije banen voor buslijnen, een hogere frequentie van trams en het aanleggen van een aantal busverbindingen in de regio. Eventueel kunnen die later worden omgezet in trams, maar dat is veel duurder. Voor de plannen in de huidige vorm zal een klein miljard nodig zijn.
Raadslid Karsten Klein (CDA) maakt zich sterk voor een verbetering van de positie van het openbaar vervoer en voor de aanleg van een metro naar Scheveningen. De kwaliteit van het ov is nu nog onvoldoende om automobilisten te verleiden de overstap te maken, vindt hij. Het ov moet schoon, heel en veilig zijn, er moet geen overlast zijn en je moet er een zitplaats kunnen vinden. Klein beschouwt een nagestreefde groei van veertig procent als weinig ambitieus.
	Willem Benschop, hoofd Verkeer en Vervoer bij het stadsgewest Haaglanden, sluit zich bij dat laatste aan. De autonome groei is over zo'n periode al 25 procent, vertelt hij. Dus de extra groei, waarin een miljard geïnvesteerd wordt, is dan niet meer dan vijftien procent.
	Jan van Male van ROVER (de vereniging van reizigers in het openbaar vervoer) relativeert het effect van investeringen in het ov. "Het openbaar vervoer is natuurlijk niet leidend", merkt hij op. "Niet voor niets kijkt de gemeente goed naar de Structuurvisie, want van groot belang is hoe de stad wordt ingericht. Zonder flankerend beleid stappen mensen niet over van de auto naar het ov. Dat flankerend beleid moet onder meer bestaan uit parkeerbeleid. Maar áls mensen overstappen, moet je ook zorgen dat het ov goed is, zodat ze er gebruik van blijven maken. Haaglanden-man Benschop beaamt dat flankerend beleid onontbeerlijk is. Niet alleen parkeerbeleid, maar ook rekeningrijden. Wat hem betreft zou dat al vóór 2012 gerealiseerd moeten worden. Hij weet wel een paar locaties die geschikt zijn om er een transferium (Park and Ride) aan te leggen.
	Voor Ronald van Onselen van het Platform Beter Stedelijk en Regionaal Openbaar Vervoer Haaglanden en Omgeving (Ovha) is het zo klaar als een klontje dat de ambities ontoereikend zijn. De resultaten uit de studie 'Openbaar vervoer naar een hoger plan' steken schril af bij de ambities van voormalig wethouder Bruins, die met OVx2 het openbaarvervoergebruik wilde verdubbelen. En dat is nodig, vindt Van Onselen. De bereikbaarheid van Haaglanden is hartstikke slecht. Internationaal gezien is het aandeel OV hier laag, en afgezet tegen de groei van het aantal auto's en files ook. Van Onselen breekt een lans voor nieuwe railverbindingen, bijvoorbeeld naar het Westland. Daar komen steeds meer mensen te wonen. Het aanleggen van nieuwe lijnen vindt hij zinvoller dan het investeren in bestaande verbindingen die al goed genoeg zijn.
Hierin vindt hij zowel Jan van Male als Cor Bontje tegen zich. "Je kunt wel overal lijnen gaan aanleggen, maar er moet wel vraag naar zijn", verwoordt Van Male hun standpunt. "In de praktijk is bewezen dat dat niet werkt." "Kostendekkend zal een lijn nooit worden", aldus Bontje, "je mag al blij zijn als je voor de helft uit de kosten komt, maar het Westland is ontegenzeggelijk te klein om een tram te rechtvaardigen." Benschop vult aan dat het niet in het gemeentelijk beleid past om bijvoorbeeld Randstadrail door te trekken naar Poeldijk in afwachting van de bouw van nieuwe woningen daar. Nieuwe woningen worden immers zoveel mogelijk gerealiseerd bij knooppunten van het openbaar vervoer. Het openbaar vervoer in het Westland wordt verbeterd door onder meer vrije busbanen.

Bontje wil de indruk wegnemen dat de gemeente Den Haag en Haaglanden achter de ontwikkelingen aanlopen. Wateringse Veld en Ypenburg hadden al een tram toen de wijken nog maar nauwelijks bewoond waren. "Het is allemaal puur een geldkwestie", licht Bontje toe. "We zouden wel meer willen, maar we moeten voor al dit soort investeringen bij het Rijk aankloppen. " "Dit getuigt allemaal niet van visie", vindt Van Onselen. "We zitten in een noodsituatie, we stikken in ons vuil en de vieze lucht." Vanuit de zaal krijgt Van Onselen bijval van Joris Wijsmuller. "Het ov-beleid is gekoppeld aan de Structuurvisie, en dat is nou meteen het probleem. Het zou geplaatst moeten worden in het mobiliteitsbeleid." Wijsmuller ziet wel brood in nieuwe verbindingen, gezien de groeiende mobiliteitsbehoeften. En moeten dat dan trams zijn of kan met bussen worden volstaan?, wil Van Roessel weten. Ook over de vervoersprognoses zijn Van Onselen en Van Male het volslagen oneens. Beiden weten dat passagiers de voorkeur geven aan een tram, maar hun cijfers lopen ver uiteen. Benschop vindt dit vraagstuk niet zo interessant. Het gaat hem om de waarde van het hele netwerk. Het moet een moderne uitstraling hebben en vlot gaan. En van groot belang is een goede informatievoorziening.

Ook hier heeft een bezoeker iets over te zeggen. Eduard Bekker uit Regentes-Valkenbos heeft tramlijn 2 omgezet zien worden in een buslijn. Die werd toen opgeheven, want er stapte niemand meer in. En trouwens: kampen het ov èn de fiets niet met het imago dat het iets voor losers is? Tot slot GroenLinks-raadslid Heleen Weening, ook vanuit de zaal: we moeten niet focussen op het middel: bus, tram of metro. Het belangrijkste is dat we mensen uit de auto krijgen, en per geval moeten we bekijken hoe we dat het best kunnen doen.

Het volgende milieucafé wordt gehouden op dinsdag 20 februari. Zelfde tijd, zelfde plaats.

Julius Pasgeld: Openbaar vervoer De laatste keer dat ik in een tram zat, waren er witte, geëmailleerde bordjes in geschroefd met in zwarte letters de tekst: ‘Niet spreeken met den bestuurder’. Toch was er altijd wel iemand, die sprak met de bestuurder. Gewoon voor de gezelligheid. Die hing dan met z’n ene hand aan zo’n leren lus. Want anders viel-ie om bij het optrekken of remmen. Dat was ruim een halve eeuw geleden. Daarna ben ik nooit meer in een tram geweest. Die lussen hebben ze er later uitgehaald. De bordjes met die tekst ‘Niet spreeken met den bestuurder ook. Die waren niet meer nodig. Kennelijk had niemand meer zin om met de bestuurder te spreken. Maar er zijn nu wel knopjes in de tram. Daar moet je op drukken als je misselijk bent. Dan gaat er bij de bestuurder een lampje branden. Dan weet hij, dat hij bij de eerste de beste gelegenheid waar dat mogelijk is, moet stoppen. En dan kan je er gauw uit. Hou me ten goede. Ik heb dit alles ook maar van horen zeggen. Het is een halve eeuw geleden dat ik in de tram zat. En ik weet dus niet zeker of het allemaal wel waar is wat ik hier vertel.
Met de bus ga ik ook nooit. Ik fiets. Of ik loop. En als het verder is dan twintig kilometer is, ga ik met de auto. Trams en bussen vind ik, zeker als je niet meer dan twintig kilometer hoeft, bij uitstek geschikt voor gehandicapten, ouden van dagen en geestelijk gestoorden. Maar wie gaat er nou toch in jezusnaam in de kracht van zijn leven met het openbaar vervoer? Ik heb iemand gekend die de normale beschikking had over lijf en leden. En die beklaagde zich, god betere het, over het feit dat de tramhalte waar hij uitstapte, zo vér verwijderd was van het fitnesscentrum waar hij zich met allerlei apparaten in een goede conditie wilde houden. Nee. Gewoon fietsen of wandelen, dames en heren. Het kost niks. Je vertrek- en aankomsttijden heb je geheel in eigen hand. Er zijn nooit wissels kapot. De dienstregeling loopt nooit uit de hand wegens storingen of andere malheur. En het spaart de contributie van het fitnesscentrum uit. Met het geld dat je overhoudt kan je, als dat echt nodig is, makkelijk eens en keer met de auto naar je neef in Zoetermeer. Vorige week werd er een stampvolle trein bij station Voorburg ontruimd nadat er een aantal passagiers in ademnood was gekomen. Nou vraag ik je! En dat, terwijl je de zuurstof in deze zwoele winter op de fiets gratis en in meer dan voldoende mate vanzelf naar binnen waait. Passagiers in ademnood! Terwijl het frisse briesje, dat je tijdens het wandelen tegemoet komt, erom vraagt om in diepe teugen genoten te worden. Wie kiest er dan toch voor om in overvolle coupé’s platgedrukt te worden terwijl men met paars aangelopen smoelwerken de stinkende adem in elkaars gezicht staat te rochelen en men elkander zo nabij is, dat het gevaar van infectieziekten in het geheel niet denkbeeldig is. Om nog maar te zwijgen van ongewenste zwangerschappen. Ja. Wist u dat niet? De mensen staan tegenwoordig zo dicht opeengepakt in trams en bussen dat er daar in de afgelopen decennia heel wat ongewenste zwangerschappen zijn ontstaan. Ja! En nu zie ik sommigen van u zich al afvragen hoe vaak hun eigen moeder vroeger niet in een overvolle bus of tram heeft gestaan. Nee. Ik kan werkelijk geen enkel argument vinden om me in het openbaar vervoer te wagen. Sterker nog. Hoe meer ik er over nadenk, hoe meer argumenten ik vind om het juist niet te doen. Stelt u zich eens even voor! De buitenkanten van de trams en bussen zijn tegenwoordig net rijdende reclamefolders. Ze staan vol met enorme foto’s van dames in hun ondergoed en met knalgrote, wervende teksten voor verzekeringen, likdoornzalf en ontharingsmiddelen. En daar zit je dan, voor zo’n tram- of busraampje, met je schouder en je kop en profile precies middenin. Je moet er toch niet aan denken dat iemand je zo zou zien. Jezelf tegen betaling op een dergelijke wijze laten vervoeren! Het is in flagrante strijd met de menselijke waardigheid! Daarom: schaf trams en bussen af! Vervoer de medemens die het lichamelijk wat minder heeft getroffen met de taxi! En een wereld zal opengaan! Grote steden worden weer bereikbaar. De middenstand en het grootwinkelbedrijf in de oude stadscentra zullen bloeien als nooit tevoren! En nooit zullen er meer tramtunnels onder water staan! Ook Rampstad Rail zal nooit meer derangeren! Om de eenvoudige reden dat Rampstad Rail van de aardbodem is weggevaagd en de tramtunnel is omgebouwd tot een gigantisch skate-centrum voor de jeugd! Mensen zullen nooit meer miesch en terneergeslagen in mist en nevel bijeenstaan in afwachting van de onzekere gevolgen van uit de hand gelopen dienstregelingen! Op de mistroostige plekken waar ooit de oude railtrajecten liepen, zullen folkloristische markten verrijzen! Schouwburgen! Schitterende bouwprojecten van internationale allure! En dan nog zullen er meer dan genoeg oude railtrajecten over zijn waar de automobielen eindelijk eens ruim baan zullen krijgen. De rails zullen uit de wegdekken worden gehaald en worden omgesmolten tot euro’s voor de allerarmsten. De economie zal aantrekken als nooit tevoren. Weg met alle trams en bussen!