Vandaag, 26 januari, praat de gemeentelijke commissie Duurzaamheid over het Plan van Aanpak Luchtkwaliteit. In Den Haag wordt op meer dan twintig wegvlakken de maximum toelaatbare concentratie stikstofdioxide (NO2) overschreden, evenals de concentratie Fijn stof (doorgaans aangeduid als PM10).
Een van de gebieden waar de overschrijdingen het ernstigst zijn, bestaat uit de Amsterdamse en Stille Veerkade. Twee woonstraten, waar ook de huisartsenpraktijk van Lies Knuttel gevestigd is.

Voor Dr. Knuttel is de afsluiting van de Grote Marktstraat en de omleiding van het autoverkeer over de Veerkades een farce: “Terwijl in de Grote Marktstraat vrijwel geen hond woont, ligt op de Veerkades de roet duimendik in de raamkozijnen. Gordijnen zijn in drie jaar volkomen zwart. Bewoners die zich geen dure luchtzuiveringsinstallatie aan de achterkant van hun woning kunnen veroorloven, plakken hun ventilatieroosters maar helemaal dicht.
Ikzelf houd, als ik op de Veerkades loop, al een doekje voor m’n neus. We gaan Bangkok of Hongkong achterna. Vijfduizend mensen sterven per jaar vroegtijdig door vervuiling als gevolg van het verkeer. In de grote steden worden 160.000 mensen blootgesteld aan normoverschrijdingen. En laat duidelijk zijn dat voor Fijn stof eigenlijk geen drempelwaarde bestaat. Medici spreken al over PM0,1, terwijl maatregelen zich beperken tot PM10.

Tineke van Nimwegen, voorzitster van de gemeentelijke Duurzaamheidscommissie, beaamt dat de maatregelen uit het Plan van Aanpak onvoldoende zijn. Zij pleit voor een gedegen onderzoek naar mogelijkheden om het autoverkeer van de Veerkades – en van enkele andere plekken – te weren.

Bent u bereid de binnenstad af te sluiten, wil presentator Stef de Niet van CDA-raadslid Birgit Homan weten.
“Dat lijkt me niet de oplossing”, aldus Homan, onder verwijzing naar het ‘waterbedeffect’. “Het autoverkeer zoekt dan andere wegen. Maar het is duidelijk dat er snel iets moet gebeuren. Ik heb de indruk dat het draagvlak toeneemt. Zonder draagvlak staat de overheid machteloos.”

Onder de vele aanwezigen in de zaal bevindt zich Jan van den Brink van de Werkgroep Verboden Doorgang. De werkgroep had op de Europese Autovrije Dag een ludieke actie op de Veerkades gevoerd, maar werd al na een kwartier door de politie weggejaagd. De gemeente zou haar eigen verkeersplan eens serieus moeten gaan nemen, aldus een boze Van den Brink. De Utrechtsebaan zou geen aansluitingen moeten hebben op de Centrumring. En dat de Grote Marktstraat al is afgesloten voor auto- en busverkeer terwijl de Centrumring nog niet voltooid is, is in strijd met de afspraken.

Van Nimwegen ziet afsluiting van de Veerkades vooralsnog niet als de juiste oplossing. “Dat leidt tot sluipverkeer, juist omdat die Centrumring en de Binnenruit nog niet op orde zijn.”

Frans van der Steen, directeur van het Haags Milieucentrum, vat de reden van de onwil onder politici in een notendop samen: politici worden gekozen door burgers, en de burger wil autorijden. “Dus dan toch maar een ketting over de Veerkades spannen?”, oppert presentator Hans Pars.

Hoog tijd voor een drankje om de keel te smeren, en op naar het volgende, evenmin erg vrolijke onderwerp: de zieke kastanjebomen in de Residentie.

Dick Polvliet van de Bomenstichting vindt die selectieve aantasting nu juist het meest mysterieuze van de ziekte. Sommige oude bomen blijven kerngezond, terwijl jonge het loodje leggen. Polvliet merkt op dat het sinds een jaar of tien mogelijk is om resistente iepen te kweken. Misschien zal dat met kastanjes ook ooit lukken. In elk geval moet de weerbaarheid van de in Den Haag aanwezige kastanjes worden versterkt. Den Haag zonder kastanjes is ondenkbaar, het zijn veelal monumentale bomen. Volgens Polvliet zou de ziekte een langetermijneffect van de zure regen kunnen zijn.

Koudstaal vertelt dat er op 10 december 2004 een bijeenkomst van internationale boomdeskundigen is geweest die een plan van aanpak hebben opgesteld.

Belangrijker is echter de vraag hoe nu verder. Kunnen we in Den Haag nog wel kastanjes aanplanten totdat ze resistent tegen de mysterieuze bloedingsziekte zijn gemaakt? En is er een verband met de klimaatverandering, zoals Frans van der Steen van het Haags Milieucentrum veronderstelt? Door hogere temperaturen zou de schimmelgrens kunnen opschuiven, stelt Van der Steen, zodat schimmels niet meer doodvriezen en méér bomen hieraan ten prooi kunnen vallen.

Koudstaal beaamt dit, en noemt als aanvullend probleem dat schimmels steeds sneller muteren. Doordat er tegenwoordig zoveel internationale contacten zijn kunnen zich méér generaties schimmels ontwikkelen dan voorheen, met een navenant grotere kans op mutaties.

Julius Pasgeld: straatbomen

Het zal straks gaan over bomen. De meneer die mij altijd netjes van te voren informeert waar ik het over moet hebben sprak van ‘straatbomen’.
Je hebt straatkinderen, straathonden en straatmadelieven.
Alles met ‘straat’ ervoor is niet best. Straatkinderen zijn niet goed opgevoed. Straatmadelieven, dat is een ondersoort dat het zonder peeskamertje toch voor geld doet. En een straathond is het eindproduct van een inferieure kruising.
Alles met ‘straat’ ervoor staat in een kwade geur.

Zo spreekt men tegenwoordig kennelijk ook van straatbomen. Alsof het een inferieure, zich prostituerende, niet goed opgevoede boom betreft.
Ik maak daar ernstig bezwaar tegen.
Kunnen die bomen er wat aan doen dat het vruchtbeginsel hunner voorvaderen ooit toevallig in urbane grond tussen de Haagse straatstenen is gewaaid.
Ach nee. Zo gaat dat natuurlijk allang niet meer.

Straatbomen worden geplant. Straatbomen worden geplant door de jongens van de plantsoenendienst. En die jongens van de plantsoenendienst houden die bomen jarenlang goed in de gaten, alsof het hun eigen kinderen zijn.
Ach nee. Zo gaat het natuurlijk ook allang niet meer. Die goeie, ouwe plantsoenendienst bestáát helemaal niet meer. Nee, het planten van straatbomen wordt uitbesteed aan firma’s die snel even wat stekjes kopen, die in de grond pleuren, er een paal tegenaan zetten en er verder niet meer naar omkijken. Zo’n beetje zoals je tegenwoordig kinderen opvoedt, dus.
Maar evengoed kunnen die bomen er niks aan doen. Je zal daar in Boskoop maar allemaal netjes op een rijtje in een landelijke omgeving rustig staan te wachten tot je gekocht wordt en dat je dan de godsgloeiende pech hebt dat er zo’n patserige Haagse groenaannemer langs komt die het oog op je laat vallen. Je moet er toch niet aan denken? Niet ergens leuk in een achtertuintje opgroeien en je lommer tijdens hete dagen dankbaar beschikbaar stellen aan spelende kinderen of, nog liever, blote, zonnende dames met prangende borsten. Ook niet ergens leuk aan de bosrand met soortgenoten elkaar de loef afsteken wie het grootste wordt. En tijdens een storm de kruin eens flink heen en weer schudden van plezier.

Nee.
Je komt, of all places, op de Haagse Hofweg terecht. In een speciaal zuurstofrijk grondmengsel met apart ontworpen beluchtingsroosters. Dat is omdat ze eigenlijk van te voren al weten dat je het niet of nauwelijks zal redden tussen al dat ronkende verkeer en die pissende lanterfanters. Op de Hofweg ben je nog niet eens behoorlijk geplant of je moet al aan het infuus.
En dan mag je nog blij zijn dat je niet met zo’n paaltje aan je zij bent geplant in Ypenburg of op het Wateringse Veld. Daar kunnen de bewoners niet eens op een regenbuitje wachten als hun auto een beetje onder de luizenpies uit je bladerkroon komt te zitten. Want dan schrijven ze direct naar de gemeente en die zorgt er dan meteen voor dat je, net op het moment dat je groot bent geworden, deerniswekkend wordt gerooid.
Voortijdig gerooid, vervangen of aan het infuus. Dat lot staat je als straatboom in Den Haag te wachten.
Of je wordt als overbodig straatmeubilair van her naar der gedeporteerd. Verplanten kan je dat heen-en-weer gesjouw immers niet meer noemen.

Nee. Groen is tegenwoordig buitengewoon verplaatsbaar. Staat het hier in de weg? Even de kettingzaag erop en we compenseren het wel op een plek die vijftien kilometer verder ligt en waar de grond nog niet zo duur is.
En zo, dames en heren, ben je als boom tegenwoordig je leven niet zeker. Je moet wel van verdomd goeie huize komen willen ze je in Den Haag je hele leven met rust laten. Rust. En tijd. Om eens ergens goed over te kunnen nadenken. Bomen behoren immers op hun gemak te kunnen peinzen. Zodat ze tot een behoorlijke slotsom kunnen komen.
Op je gemak kunnen peinzen. Behoorlijke conclusies. Het is inmiddels duidelijk, dat dat voor de stadsbestuurders in Den Haag al een tijdje niet meer is weggelegd.
Maar dus nu voor de bomen ook niet meer.
Sodeju.