“We gaan naar Amersfoort, al aan de zee.
We nemen broodjes en koffie mee…”

Om te voorkomen dat dit hét kinderliedje van de 21ste eeuw wordt, is het nodig dat Nederland beter waterproof wordt gemaakt. De zeespiegel stijgt, het land klinkt in en daalt daardoor, het peil in de grote rivieren neemt toe… Dat er iets moet gebeuren is duidelijk, maar wat? En wie gaat het betalen?

Tot op heden wordt aan de toenemende onveiligheid van de Zuid-Hollandse kust vooral het hoofd geboden door zandsuppleties. Ver uit de kust wordt zand uit zee gehaald en via lange leidingen op het strand gepompt. Maar de kust kent enkele erkende zwakke plekken, te weten bij Ter Heide en Scheveningen ter hoogte van de Keizerstraat. Verder is het de vraag of zandsuppleties op termijn voldoende zullen zijn. Het is dan ook niet zo gek dat gezocht wordt naar alternatieven, zoals een zeewaartse kustverdediging.
Uit onderzoek door Ecorys - naar aanleiding van een motie van het Tweede-Kamerlid Geluk met betrekking tot de Nota Ruimte - bleek dat dit onder voorwaarden haalbaar is. In de motie werd gepleit voor een zeewaartse kustverbreding, globaal tussen Hoek van Holland en Scheveningen, die de veiligheid dient en tevens ruimte kan bieden aan natuur, recreatie en wonen.

Julius Pasgeld: Bouwen in zee

Ik ga het met u hebben over bouwen in zee. Dat is, omdat ik mij daar nogal over opwind maar vooral omdat de organisatoren van vanavond me hebben gevraagd.
Om me daarover op te winden. Er is weinig voorstellingsvermogen voor nodig om te bedenken hoe dat bouwen in zee zijn beslag zal nemen....
Allereerst zal er werk worden aanbesteed. Dat zal gaan volgens oud-Hollandse traditie. En of dat werk nou wordt gegund aan firma’s van naam, of aan andere oplichters, vast staat nu al dat een klokkenluider na anderhalf jaar bouwen zal melden dat de gemeeschap 11 miljard euro teveel heeft neergelegd voor de klus. En dat na zeven jaar bouwen een overschrijding van 30 miljard euro zal blijken.
Maar... wie in dit land A zegt moet Zee zeggen en bovendien is ook de internationale faam van Nederland als heer en meester over de wateren in het geding.

Deze tekst, dames en heren, sprak ik letterlijk uit op een bijeenkomst van de Haagsche milieucentrale in Dudok op 17 september 2002. Dat is bijna tweeeneenhalf jaar geleden. De bouwfraude-enquetes waren toen in volle gang. Maar van de HSL- en Betuwelijn-enquetes had nog niemand gehoord. Ik zou die tekst nu weer opnieuw in zijn geheel zo kunnen uitspreken want hij blijft actueel. Alleen het het bedrag van de fraude en van de overschrijding zou ik wat naar boven moeten bijstellen. Laten we zeggen dat ik dat thans vaststel op 15 miljard en 40 miljard. Dan zien we over een jaar of drie wel weer hoe de vlag er dan bij hangt.

Maar dan nu dus bouwen in zee anno 2005. Dat is nodig, zo verkondigt men alom, omdat Den Haag uit z’n jasje groeit. Den Haag kan, omsloten door de randgemeenten en het Westland geen kant meer op. De zee lijkt dus de enige mogelijkheid om de toekomst enthousiast en vol nieuw elan tegemoet te treden. Tot dusver is dat nog steeds de enige argumentatie die ik heb gehoord om in zee te bouwen.

Leugens, dames en heren. En als het al geen leugens zijn in ieder geval klinkklare onzin. Den Haag hoeft helemaal geen kant op. Want ruim een halve eeuw geleden woonden er veel meer mensen in Den Haag dan thans. Toen telde Den Haag maar liefst 600.000 inwoners. Dat is 130.000 meer dan thans. En wat deden we een halve eeuw geleden toen het zo druk was? We mopperden niet en als het ons al even teveel was, wandelden we heerlijk langs het strand en lieten de zorgen uit onze hoofden waaien.

En wat doen we nu? Nu we met 130.000 inwoners minder zijn? We kankeren dag in dag uit dat er geen ruimte genoeg is. Dat we te klein behuisd zijn. Dat er nog meer kantoren moeten komen. En als iedereen tenslotte denkt dat dat echt zo is, is de tijd rijp om met plannen te komen om de hele kust voor Den Haag vol te pleuren met triefelzooi.
En waarom?

Omdat de HSL-bijna klaar is. Omdat de tramtunnel helemaal klaar is. En we verlegen zitten om een nieuw prestigeproject. De betonmolens moeten immers draaien. Er moet worden verdiend! Zodat we in nog grotere huizen kunnen wonen. Zodat er nog meer kantoren leegstaan. Zodat er nog meer ruimte nodig is. Zodat we nog meer land uit zee moeten opspuiten, zodat we in nog grotere huizen kunnen wonen en er nog meer kantoren leegstaan. En de bouwmafia maar verdienen.
De idioten. Ze zouden eens een keer over het strand langs de zee moeten lopen. Dan waaien die maffe ideeen vanzelf wel uit hun koppen.

En weet u wat bij mij nou de doorslag geeft, als ik over dat bouwen in zee denk? Dat is, dat ik er heilig van overtuigd ben, dat het allemaal ook nog eens heel, erg, verschrikkelijk lelijk gaat worden. Om de doodeenvoudige reden, dat er tegenwoordig vrijwel uitsluitend heel. erg, verschrikkelijk lelijke dingen worden gebouwd. Maar vooral ook, omdat mega-plannen en prestige-objecten het in welk opzicht dan ook nooit zullen kunnen winnen van de zee, van het strand en van de duinen. Ik ben bang dat de mensen zich over een paar honderd jaar de ogen uit de kop schamen dat er ooit een generatie is geweest die al dat afschuwelijks voor de kust heeft bedacht en neergezet.

En dat wij dan, dames en heren, tot die generatie hebben behoord die dat alles heeft toegestaan.
Ik dank u voor uw aandacht. Maar ergens heb ik het vermoeden, dat ik over drie jaar wéér een column voor moet lezen over bouwen in zee. En dat ik dan begin met de tekst van die column uit 2002, dan een stukje uit de tekst die u zojuist hebt gehoord, gevolgd door een nog weer een hardere, bitterder en cynischer tekst.
Want bij wie niet wil zien hoe mooi onze kust is, zal de wil tot zelfverrijking er wel voor altijd ingebakken blijven zitten.