Verslag 18 april 2006
klik hier voor de column van Julius Pasgeld

Den Haag is nog lang geen spookdorp, maar toch…

Hoe groot wil, moet en kan Den Haag worden? Het is de laatste tijd een veelbesproken onderwerp. De Structuurvisie 2020 zette in op een groei naar 515.000 inwoners, wat de gemeenteraad wat te gortig was. Die amendeerde de groei-inspanning tot 505.000, iets meer dan de autonome groei. Als Den Haag erin slaagt om voldoende woningen te bouwen om de natuurlijke aanwas te huisvesten, is dat al heel wat. Dan hoeven er niet ook nog eens allerlei inspanningen verricht te worden om mensen van buiten de stad hiernaartoe te halen. Want waar láát je ze?

De auteur van het boekje, Edwin Smit van bureau MIII Architecten, licht toe dat hij tijdens een simpel fietstochtje door de stad al een ‘onnoemelijke hoeveelheid locaties’ tegenkwam waar verdicht zou kunnen worden. Hoewel hij de term ‘verdichting’ liever vermijdt, vanwege de negatieve associaties. Vandaar de alternatieve benaming ‘kroonplaatsen’. Gekoppeld aan het boekje is een website in het leven geroepen, www.kroonplaats.nl, waar iedereen ideeën kan aandragen, commentaar leveren en noem maar op.

Voor Tom Pitstra van het Haags Milieucentrum is het idee van Kroonplaatsen voor een heel groot deel bedoeld om te voorkomen dat de Vlietzone – het gebied tussen Vliet en A4 en tussen Hoornbrug en Hofpleinlijn - grootschalig bebouwd moet gaan worden. Dat staat vanaf 2010 te gebeuren. De gemeenteraad wil pas na dat jaar kijken hoe de demografische ontwikkelingen effect hebben op de bouwopgave. Dat is te laat. Dan bouw je een gebied vol met woningen waar wel eens geen belangstelling voor zou kunnen zijn.

“Inderdaad”, beaamt Leo Klinkers, die als mede-auteur het spraakmakende rapport ‘Structurele bevolkingsdaling’ schreef in opdracht van de VROMraad en de Raad voor Verkeer en Waterstaat. De bevolking begint immers te krimpen. Zulke ontvolkte dorpen als in Frankrijk en Spanje gaan we hier ook krijgen, te beginnen met Zuid-Limburg. Het proces is al in 1997 in gang gezet en spreidt zich over de hele wereld uit. Om de bevolking op peil te houden is 2,1 kind per vrouw nodig.

In Nederland zitten we nu op 1,7 en we gaan naar 1,5. Het voeren van een stimulerende bevolkingspolitiek is een illusie, die werkt in de praktijk niet. Dat Den Haag forse ambities heeft is prima, maar we zijn wel in concurrentie verwikkeld met andere grote steden die aan diezelfde hoogopgeleide, goedverdienende mensen trekken. Daarbij komt dat het platteland sneller ontvolkt dan de steden. Daar ontstaat ruimte voor mensen die niet meer in de stad willen wonen, wat kan leiden tot een verhevigde trek uit Den Haag.
Kortom: anticipeer op die ontwikkelingen. Vanaf 2028 krimpt de bevolking structureel. Denk 25 keer na over de vraag: voor wie bouw ik?

Van der Heide van de BNA verwacht nog interessante discussies. Bij verdichting denken de meeste mensen aan appartementen, en die staan niet in een al te beste reuk. De Kroonplaatsen zijn een prikkelend idee, en Van der Heide verwacht dat de BNA er zeker wel aan kan bijdragen. Dat de bevolking krimpt is op zich iets positiefs. Het milieu zal er wel bij varen. Maar aan bouwen zul je niet kunnen ontkomen, al is het maar omdat er nog steeds een tekort aan goede woningen is en mensen steeds hogere eisen stellen.

Meer informatie over dit onderwerp vindt u op de website www.kroonplaats.nl, die helaas nog niet helemaal klaar is.
De nota over structurele bevolkingsdaling kunt u hier downloaden.

Julius Pasgeld: Zes argumenten voor wethouder Norder om voort te gaan met het bebouwen van de Vlietzone en de duinen

Tot twee keer toe probeerde wethouder Marnix Norder nu reeds huizen in de duinen en in de Vlietzone te bouwen. Tot twee keer toe werd hij teruggefloten. Maar hij blijft het proberen. Want net zoals koningen en keizers koestert hij de begrijpelijke wens om in de geschiedenisboekjes terecht te komen als een onverzettelijke geest die van geen wijken wist.
Omdat dat hem maar niet wil lukken meen ik vanuit de goedheid van mijn hart dat ik hem maar eens in zijn streven moet bijstaan. Daarom hier nu twee argumenten om de Vlietzone vol te bouwen. En vier om datzelfde te doen in en rond de duinen.

Eerst de Vlietzone:
Ten eerste: De Vlietzone is thans een rommeltje. We vinden er nu van alles: openbare parken, privé-tuinen, monumenten, pretparken en bouwvallige arbeiderswoninkjes staan er kris-kras door elkaar. Golfbanen, treinremises, statige patricierswoningen aan het water, ja zelfs een enorme supermarkt in een voormalige liftenfabriek wisselen elkaar, als je langs de Vliet fietst, in snel tempo af. Autosloperijen en volkstuinen zijn, wie weet, nu al broeinesten van terreur en al het andere dat God verboden heeft.

Wat een rotzooitje. Wat een chaos. Het lijkt wel het leven zelf wel! Daar moet dus snel verandering in komen. Dat moet opgeharkt en gerubriceerd worden! Gerangschikt en opgepimpt! Men dient immers ten spoedigste te weten waar men aan toe is in deze ongure contreien!
Ten tweede: Waar moeten al die Hagenaars straks heen als ze hun huur niet meer kunnen betalen in de vernieuwde panden van Den Haag zuid-west! Laten de randgemeenten zich nu eindelijk ook eens mede-verantwoordelijk weten voor de bevolkingsgroei!

En dan nu de duinen:
Ten eerste: er dienen woningen te komen in de duinen teneinde die grote aantallen buitenlandse werknemers die wethouder Van Woensel met veel moeite naar Den Haag heeft gehaald eindelijk eens behoorlijk te huisvesten.
Zij zullen zich in Den Haag immers dienen thuis te voelen zoals ze dat deden in al die andere prachtige wereldsteden aan het water zoals Sydney, Genève en Barcelona

Ten tweede: Een prachtige skyline dient reizigers van overzee al van verre duidelijk te maken dat Den Haag internationaal op de kaart staat. Geen saaie, lullige duinenrij, zoals overal elders in primitieve, onontwikkelde landen als bijvoorbeeld Denemarken of Polen. Neen. Een fier gebaar vanuit zee zal verwijzen naar de economische bedrijvigheid en de vele internationale strafhoven die de stad herbergt. De skyline van bouwsels die in en rond de duinen oprijst zal een vingerwijzing zijn naar de toekomst die zo groots en meeslepend werd ingezet door de nog steeds zo onderschatte, maar hyperintelligente wethouder Norder die dit alles met zijn profetische visie reeds voorzag in een tijd dat de domme Haagse bevolking niets beters wist te doen dan alleen maar te wandelen door die duinen.

Ten derde: De hoogbouw, die in en aan de randen van de duinen in Den Haag dient te verrijzen is tevens een mooie gelegenheid om sociale controle uit te oefenen in datzelfde duinengebied. U moest eens weten welk een ontucht er op zomers dagen in de, thans nog zo heimelijk aan het oog onttrokken, diepe duinpannen plaatsvindt! U moest eens weten hoeveel Hagenaars er verwekt zijn in al die broeierigheid tussen het helmgras. Schande!
De buitenlandse werknemers van Van Woensel zullen vanaf heden met hun verrekijkers vanuit de penthouses van de hoogbouw in en langs de duinen een vooruitgeschoven voorpost van fatsoen en degelijkheid kunnen vormen.

Ten vierde: De woondichtheid in Den Haag zal, als de voorspelde terugloop van de bevolking doorzet en men in het huidige tempo door blijft bouwen, van de huidige gemiddelde 1,3 persoon per woning dalen naar 0,3 persoon per woning. Daarom zal het voor veel welgestelden in Den Haag niet lang meer duren of ze kunnen er, naast hun tweede en derde auto, ook een tweede en een derde woning op na te houden. Dus én een stijlvol verbouwd appartement in een markant, monumentaal pandje in de historische binnenstad, én een luxe afgewerkte penthouse gelegen in de duinen met uniek uitzicht op de zee. Èn een charmant, vrijstaand buitenplaatsje in de Vlietzone. Dàt is een prachtige mix van recreëren, beleggen en wonen, zou ik zo zeggen. Wat wil een mens nog meer.
Voor een zich socialistisch noemende wethouder lijken me deze argumenten voldoende om toch maar weer eens flink vaart te gaan zetten achter de plannen om woningbouw te plegen in de duinen en de Vlietzone.