“Bij het inrichten van wegen ligt een aantal dingen meteen vast. Er wordt een bepaalde ruimte voor trottoirs ingeruimd, één of meer rijbanen voor rijdende auto’s, ruimte voor geparkeerde auto’s en soms vrijliggende trambanen. De fiets komt vaak pas als laatste aan bod.” Aldus Daan Goedhart, voorzitter van de Fietsersbond afdeling Haagse regio. “Daardoor komt de fiets nogal eens in de verdrukking, en in bepaalde straten zou daarvoor een oplossing gezocht kunnen worden door de tram enkelsporig te maken. Denk bijvoorbeeld aan de Zoutmanstraat, de Torenstraat en het Om en Bij. Vergelijk het maar met de Leidsestraat en de Utrechtsestraat in Amsterdam, waar nota bene meerdere tramlijnen over één spoor doorheen rijden.”

Jan van Male van Rover, vereniging van reizigers in het openbaar vervoer, kan een heel eind met Goedhart meegaan - hetzij op de fiets, hetzij met het openbaar vervoer - maar vindt enkelsporige trambanen geen goed idee. Fietsers en ov-gebruikers zouden naar zijn mening samen tegen de auto moeten optrekken. “Kijk eerst naar de parkeerstroken”, adviseert hij. “Openbaar vervoer gaat op een efficiënte manier met ruimte om. Die vrije trambanen nemen heus niet zoveel plaats in. In de Grote Marktstraat is gebleken dat kleine stukjes enkelspoor geen probleem hoeven te zijn, maar vaker levert het drama’s op. Amsterdammers zijn heus niet blij met die situatie in de Leidsestraat. Trams uit tegenovergestelde richtingen moeten daar vaak op elkaar wachten. Die vertragingen werken op een veel groter deel van de stad door.”

“Ons uitgangspunt is dat het tramverkeer er geen hinder van mag ondervinden”, benadrukt Goedhart. “Maar zeker in situaties waar veel meer fietsers rijden dan er mensen in de tram zitten zou je moeten kijken waar de prioriteit ligt. Denk maar eens aan de discussie over de Rijn-Gouwelijn door de Breestraat in Leiden. Objectief gezien is daar ruimte genoeg voor beide verkeersstromen, maar fietsers voelen zich bedreigd door zo’n groot voertuig vlak achter of naast zich. Vooral niet al te geroutineerde fietsers worden dan onvoorzichtig.”

“Ik denk dat we het er allemaal wel over eens zijn dat het echte probleem de auto is”, concludeert presentator Stef de Niet, die dit onderwerp met een 'educatieve' anekdote besluit. “Een gemeenteambtenaar zag eens een automobilist zijn asbak vol peuken op straat leeggooien. Hij werd toen zo kwaad dat hij zijn banaan over de voorruit van die auto uitgesmeerd heeft.”

 

Ook in de wijk Leyenburg nemen auto’s veel ruimte in. Ziekenhuis Leyenburg ligt bijvoorbeeld temidden van een zee van parkeerplaatsen. Maar daar gaat een hoop veranderen. Ben Lansbergen van de gemeentelijke Dienst Stedelijke Ontwikkeling laat door middel van een Powerpointpresentatie zien waar de gedachten van B&W naar uitgaan.

Uitgangspunt is dat het Rode Kruis Ziekenhuis en het Sophia Revalidatiecentrum naar het Leyenburgterrein verhuizen - een autonome beslissing van die instellingen waar de gemeente geen invloed op heeft, aldus Lansbergen. Maar het is wel een ontwikkeling die kansen biedt. Het terrein wordt goed ontsloten door openbaar vervoer, er staan of komen gebouwen leeg en niemand is erg gelukkig met al die geparkeerde auto’s op straatniveau. De gemeente wil de plannen van het ziekenhuis aangrijpen om langs de randen van het terrein zo’n 800-1000 woningen te bouwen (tot 70 meter hoog) en drieduizend ondergrondse parkeerplaatsen aan te leggen. De school- en kindertuinen en de amateurtuinen maken deel uit van de groenstructuur en blijven gehandhaafd, vertelt Lansbergen, die wel moet toegeven dat er ‘een klein stuk’ van het Florence Nightingalepark afgaat.

Zijn heldere presentatie leidt meteen al tot een vraag vanuit de zaal wat er gebeurd is met de plannen om hier een transferium aan te leggen. “Een transferium is nooit de bedoeling geweest”, aldus Lansbergen. “Het gaat hier vooral om een overstapmogelijkheid voor reizigers vanuit het Westland op Randstadrail.”

Maar zowel Rover-hoofdman Jan van Male (die inmiddels in de zaal plaatsgenomen heeft) en Ank de Jong van het Wijkberaad Leyenburg (achter de tafel) weet te vertellen dat de plannen aanvankelijk veel ambitieuzer waren. “Er zou een OV-knooppunt komen waardoor er parkeerplaatsen opgeheven zouden kunnen worden”, aldus De Jong. “In plaats daarvan komen er alleen nog maar een heleboel parkeerplaatsen bij. En dan ook nog extra buslijnen, met alle gevolgen voor de luchtkwaliteit van dien.”

De Jong vraagt zich af waarom haar toch al dichtbebouwde wijk nog verder verdicht moet worden; met maar liefst twaalf procent, wat ten koste gaat van groen. Aan de hand van een aantal tekeningen laat ze overtuigend zien hoeveel er sinds 1960 al verloren is gegaan van het Florence Nightingalepark.

CDA-raadslid Wil Vonk ziet de presentatie voor het eerst en verklaart: “Wat is dít groot. Verschrikkelijk massaal. Ik weet wel dat Den Haag moet bouwen, 16.000 woningen in vier jaar, maar hier schrik ik van. Wees zuinig op dat groen.”

Joop Wijnhoud, bewoner van het wijkje achter het ziekenhuis, is eveneens erg gehecht aan het groen in zijn nabijheid: “Je kunt me een ‘nimby’ noemen, maar dat is maar een deel van het verhaal. Er verdwijnt groen en de verkeersdruk zal enorm toenemen.” Wijnhoud vreest voor de leefbaarheid in Leyenburg.

In de zaal zit een oud-collega van Vonk: Wil Bianchi. Hij wijst erop dat er groen moet verdwijnen ten behoeve van een toegang tot de parkeergarage en is het daar in het geheel niet mee eens.
Dat geldt ook voor Arnim van Oorschot van de NIVON afdeling Den Haag. “We hebben het hier over de oude grens met Loosduinen”, benadrukt hij. “Sluit die niet af met massale bebouwing. Zorg dat er zichtlijnen blijven naar de oude landgoederen en hou de speelweide open.”

Andreas Dijk, bewoner van de Leijweg, vreest voor duizenden extra auto’s per dag. Een vrees die Lansbergen niet kan wegnemen. Het zullen er op grond van het voorliggende plan zo’n zevenduizend worden, is de inschatting van zijn dienst. Maar, voegt hij eraan toe, het Haga-ziekenhuis doet z’n best om het personeel te bewegen om níet met de auto te komen. Een opmerking die met enige scepsis ontvangen wordt, want als je nachtdienst hebt is openbaar vervoer geen optie. En misschien dat het personeel onder omstandigheden minder vaak de auto wil nemen, voor de bezoekers zal dat niet gelden. “Verreweg de meeste mensen gaan nu eenmaal met de auto naar een ziekenhuis”, zoals Pitstra opmerkt.

Ook in de zaal zit huisarts Niek Heering, die het hele uitgangspunt van het plan ter discussie stelt. “Waarom wil het Sophia revalidatiecentrum naar het Leyenburg-terrein?”, vraagt hij zich af. “Een revalidatiecentrum heeft een heel andere sfeer dan een ziekenhuis. Verder moet je juist zorgen voor een groene omgeving van ziekenhuizen, want uit diverse onderzoeken is gebleken dat groen een helende werking heeft. En tot slot: kleine ziekenhuizen werken efficiënter dan grote.”

Het volgende milieucafé wordt gehouden op dinsdag 15 mei. Zelfde tijd, zelfde plaats.

Fietsen. Het is de enige, thans nog resterende mechanische voortbeweging zonder overheidsbemoeienis. Maar dat zal niet lang meer duren. Voor je er erg in hebt miechelt het in Nederland van de keuringsstations waar elke staatsburger verplicht wordt z’n fiets voor een ongelooflijk hoog bedrag te laten keuren. En voor je het weet komen ze op de proppen met verplichte examens voor fietsbewijzen, verplichte w.a.-verzekeringen voor fietstochten en goedgekeurde kentekenplaten voor op je rugzakje.